20 Sentyabr — Dövlət suverenliyinin zəfər tarixi
Azərbaycan tarixində elə günlər var ki, onların əhəmiyyəti yalnız təqvimlə ölçülmür. Bu tarixlər dövlətin keçdiyi yolun, xalqın iradəsinin və gələcəyə baxışının ifadəsinə çevrilir. 20 Sentyabr da məhz belə günlərdəndir.
2023-cü il sentyabrın 19-da başlayan lokal xarakterli antiterror tədbirlərinin qısa müddətdə başa çatması Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası istiqamətində mühüm mərhələ oldu. Sentyabrın 20-də Prezident İlham Əliyevin xalqa müraciətində Azərbaycanın öz suverenliyini tam bərpa etdiyi elan edildi.
Bu hadisəni yalnız hərbi nəticə kimi qiymətləndirmək doğru olmaz. Çünki dövlət üçün suverenlik xəritədə sərhədlərin müəyyən olunmasından daha böyük anlayışdır. Suverenlik dövlət qanunlarının bütün ərazidə işləməsi, dövlət institutlarının vahid sistem kimi fəaliyyət göstərməsi və vətəndaşın öz dövlətinin hüquqi məkanında yaşamasıdır.
Azərbaycan uzun illər bu məqsədə çatmaq üçün mürəkkəb və ağır bir yol keçdi. 1990-cı illərin əvvəllərində Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində ərazilərimizin işğal olunması ölkəmizin qarşısında böyük siyasi, hərbi və humanitar problemlər yaratdı. İllərlə davam edən danışıqlar prosesinin nəticəsiz qalmasından sonra 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsi yeni reallığın əsasını qoydu.
Lakin 2020-ci ildən sonra da Qarabağda Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam təmin olunmadığı ərazi qalırdı. 2023-cü ilin sentyabr hadisələri isə bu mərhələyə son qoydu.
Mənim üçün 20 Sentyabrın əsas mesajlarından biri də budur: ərazi bütövlüyünün bərpası böyük tarixi nəticədirsə, həmin ərazilərin inkişaf etdirilməsi və insanların təhlükəsiz, layiqli həyatının təmin olunması bundan sonrakı böyük məsuliyyətdir.
Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan genişmiqyaslı quruculuq işləri məhz bu məsuliyyətin praktiki ifadəsidir. Yeni yollar, yaşayış məntəqələri, məktəblər, sosial obyektlər, iqtisadi layihələr və insanların doğma torpaqlarına qayıdışı suverenliyin gündəlik həyatdakı nəticələrini göstərir.
2023-cü il oktyabrın 15-də Xankəndidə Azərbaycan bayrağının dövlət başçısı tərəfindən ucaldılması isə yaddaşlarda xüsusi yer tutan hadisələrdən biri oldu. Sonrakı dövrdə Xankəndidə müxtəlif dövlət və ictimai tədbirlərin keçirilməsi həmin ərazilərin Azərbaycanın vahid hüquqi və siyasi məkanına inteqrasiyasının praktiki göstəricilərinə çevrildi.
20 Sentyabr həm də bizə xatırladır ki, tarix yalnız keçmişi xatırlamaq üçün deyil, gələcək qarşısında məsuliyyəti dərk etmək üçün öyrənilir.
2025-ci ilin “Konstitusiya və Suverenlik İli” elan edilməsi də bu baxımdan mühüm məna daşıyır. Çünki dövlət suverenliyinin möhkəmliyi yalnız siyasi iradə ilə deyil, həm də hüquqi institutların, qanunun aliliyinin, iqtisadi gücün və sosial inkişafın davamlılığı ilə təmin olunur.
Bu gün Azərbaycan üçün əsas vəzifələrdən biri əldə olunmuş tarixi nəticələri dayanıqlı inkişaf modelinə çevirməkdir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun dirçəldilməsi, keçmiş məcburi köçkünlərin öz doğma torpaqlarına qayıdışı, regionun iqtisadi potensialının artırılması və təhlükəsizliyin qorunması bu prosesin mühüm istiqamətləridir.
20 Sentyabrı mən həm Zəfərin yaddaşı, həm də gələcəyin məsuliyyəti kimi görürəm.
Bu tarix bizə göstərir ki, dövlətçilik yalnız qazanılan nəticələrlə deyil, həmin nəticələri qorumaq və gələcək nəsillərə daha güclü şəkildə ötürməklə ölçülür.
Dövlət Suverenliyi Günü mübarizə tariximizin bir səhifəsinin yekunu olmaqla yanaşı, daha güclü və inkişaf etmiş Azərbaycanın qurulması yolunda yeni mərhələnin başlanğıcıdır.
