Zoomer nəsli 10 ildən sonra kasıb olacaq?

Z nəsli (Zoomers) — 1990-cı illərin ortalarından 2010-cu illərin əvvəllərinə qədər anadan olmuş insanlar — internet dövründə böyüyən ilk nəsildir. Bank of America tərəfindən aparılmış araşdırmaya görə, 10 ildən sonra məhz bu nəsil say baxımından ən böyük və ümumi gəlir baxımından ən varlı nəsil olacaq. Lakin Rusiya ekspertləri bu proqnozlara şübhə ilə yanaşır.

Gəlir yox, xərclər var

Araşdırmalar göstərir ki, Z nəsli digər nəsillərlə müqayisədə daha israfçıdır. Onların restoranlara, əyləncəyə və səyahətə xərcləri ümumi əhali üzrə orta göstəricidən xeyli yüksəkdir. Bəzi hallarda xərclər gəlirləri təxminən iki dəfə üstələyir.

Bu fərqin necə bağlandığı açıq göstərilmir, lakin əsas ehtimallar bunlardır:

valideynlərin maddi dəstəyi,

kreditlərin daimi yenidən maliyyələşdirilməsi,

borclardan yayınma və şəxsi müflislik.

Eyni zamanda, Zoomerlər sığorta və uzunmüddətli maliyyə alətlərinə maraq göstərmir, demək olar ki, qənaət etmirlər və maaşdan maaşa yaşayırlar. Uşaqlara çəkilən xərclər isə orta göstəricidən təxminən üç dəfə çoxdur.

Təhsil var, sabitlik yoxdur

Z nəsli təhsil baxımından əvvəlki nəsillərdən geri qalmır — hətta bir çox hallarda daha yüksək təhsil səviyyəsinə çatır. Onların kollecə daxil olmaq şansı da daha yüksəkdir. İş tapdıqları halda, başlanğıc maaşları da nisbətən yüksək ola bilər.

Buna baxmayaraq, işsizlik problemi qalmaqdadır. 2025-ci ilin fevralında Z nəsli arasında işsizlik müavinəti alanların sayı bir il ərzində 32% artıb.

“Böyük gəlir” ümidləri nəyə əsaslanır?

Bank of America proqnozlarına görə:

2030-cu ilə qədər Z nəslinin qlobal gəliri 36 trilyon dollar,

beş il sonra isə 74 trilyon dollar olacaq.

Lakin bu artım nəsilin məhsuldarlığı ilə deyil, əsasən əvvəlki nəsillərin yığdıqları sərvətin miras yolu ilə ötürülməsi ilə izah olunur.

Rusiya ekspertlərinin mövqeyi

Rusiya Federasiyası Hökuməti yanında Maliyyə Universitetinin professoru Aleksandr Safonov bu optimist proqnozlarla razılaşmır:

“Qərb ölkələrində gənclərin irəliləməsi getdikcə çətinləşir. Onların nə böyük alış-veriş üçün yığımları, nə də kredit üçün stabil gəlirləri var. Buna görə də ev almaq əvəzinə kirayədə qalır, şəxsi avtomobil əvəzinə avtomobil paylaşımına üstünlük verirlər.”

Safonov qeyd edir ki, ABŞ və Avropada gənclərin valideyn evinə qayıtması artıq yeni tendensiyaya çevrilib. Bu, həyat tərzi seçimi deyil, iqtisadi məcburiyyətdir.

“Üç yox” prinsipi və gələcək risklər

Professorun fikrincə, Z nəslinin bir hissəsi “üç yox” prinsipinə əməl edir:

işləməmək,

oxumamaq,

peşəkar bacarıqlar qazanmamaq.

Bu isə rəqabətə davamlı olmayan sosial təbəqənin formalaşmasına gətirib çıxarır.

“Əmək bazarı sürətlə dəyişir. 10 il ərzində öz üzərində işləməyən insanın sonradan uğur qazanması mümkün deyil. Bu səbəbdən, 10 ildən sonra Zoomerlərin bir hissəsi kasıb olacaq.”

Miras hər kəs üçün çıxış yolu deyil

Safonov vurğulayır ki, valideyn nəsli daha uzun yaşayır, sağlam qalır və sərvətini tezliklə ötürməyə tələsmir. Hətta miras əldə olunsa belə, peşəkar bacarığı və maliyyə savadı olmayan şəxslər üçün bu kapitalı qorumaq çətin olacaq.

Z nəsli say baxımından böyüyür, lakin iqtisadi baxımdan zəif mövqedə qala bilər. Miras ümidləri isə yalnız az bir qrup üçün real çıxış yolu olacaq.