27 Sentyabr – 44 günün başladığı gün: Azərbaycanı Zəfərə aparan yol
Bu gün Azərbaycanda Anım Günüdür.
27 Sentyabr təqvimdə sadəcə bir tarix deyil. Bu gün Vətən müharibəsinin başladığı, Azərbaycan xalqının taleyində yeni bir səhifənin açıldığı və 44 gün sonra ölkənin hərbi-siyasi tarixini dəyişən hadisələrin başlanğıcı kimi yadda qalıb.
2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi 44 gün davam etdi. Həmin günlər ərzində cəbhədən gələn hər xəbər milyonlarla insan tərəfindən izlənilir, azad edilən hər kənd və şəhər böyük sevinc, şəhid xəbərləri isə dərin kədər yaradırdı.
Bu tarix həm də Azərbaycanın müasir tarixində şəhidlik, qəhrəmanlıq, birlik və Zəfər anlayışlarının bir-birinə bağlandığı dövrün başlanğıcıdır.
27 Sentyabr səhəri...
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi Ermənistan silahlı qüvvələrinin mövqelərimizə və yaşayış məntəqələrinə müxtəlif istiqamətlərdən hücum etdiyini açıqladı.
Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatına başladı.
Beləliklə, tarixə 44 günlük Vətən müharibəsi kimi düşəcək proses başladı.
Ölkənin müxtəlif bölgələrindən insanlar orduya dəstək göstərir, cəbhədən gələn xəbərləri izləyirdi. Bir tərəfdə hərbi əməliyyatlar gedir, digər tərəfdə arxa cəbhədə xalqın həmrəyliyi görünürdü.
Həmin günlərdə Azərbaycan cəmiyyətində ən çox eşidilən sözlərdən biri “Vətən” idi.
Zəfərin arxasında ağır itkilər dayanırdı.
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 2 908 hərbi qulluqçusu Vətən müharibəsində şəhid olub, 6 hərbi qulluqçu isə itkin hesab edilir.
Müharibə nəticəsində mülki şəxslər arasında da itkilər yaşandı. Raket və artilleriya hücumları nəticəsində yaşayış məntəqələrinə, mülki infrastruktura və təsərrüfatlara ciddi ziyan dəydi.
Gəncə, Bərdə, Tərtər, Naftalan və digər yaşayış məntəqələrinə edilən hücumlar müharibənin yalnız cəbhə xətti ilə məhdudlaşmadığını göstərdi.
Bu səbəbdən 27 Sentyabr yalnız hərbi əməliyyatların başlanğıc tarixi deyil, həm də şəhidlərin xatirəsinin yaşadıldığı gündür.
44 günlük müharibə ərzində Azərbaycan Ordusu bir sıra yaşayış məntəqələrini nəzarətə götürdü.
Oktyabrın 3-də Suqovuşan, oktyabrın 4-də Cəbrayıl, oktyabrın 9-da Hadrut, oktyabrın 17-də Füzuli, oktyabrın 20-də Zəngilan, oktyabrın 25-də isə Qubadlı azad edildi.
Lakin bütün ölkənin gözünü çevirdiyi şəhər Şuşa idi.
8 noyabr 2020-ci il Azərbaycan tarixinin ən mühüm günlərindən birinə çevrildi.
Şuşanın azad edilməsi barədə xəbəri Prezident İlham Əliyev Şəhidlər xiyabanından Azərbaycan xalqına müraciətində elan etdi.
Şuşanın azad olunması müharibənin gedişində dönüş nöqtələrindən biri kimi qiymətləndirildi.
İki gün sonra – noyabrın 10-da Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan liderləri arasında üçtərəfli Bəyanat imzalandı və hərbi əməliyyatların dayandırılması elan edildi.
Vətən müharibəsi 10 noyabr 2020-ci ildə dayandırılsa da, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinin tam bərpası ilə bağlı proses sonrakı illərdə də davam etdi.
Üçtərəfli Bəyanata əsasən, Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonları Azərbaycana qaytarıldı.
2022-ci il avqustun 26-da Azərbaycan Laçın şəhərinə, Zabux və Sus kəndlərinə nəzarəti bərpa etdi.
2023-cü ilin aprelində Laçın istiqamətində Azərbaycan-Ermənistan sərhədində sərhəd-keçid məntəqəsi yaradıldı.
Həmin ilin sentyabrında keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycan Qarabağda dövlət suverenliyinin tam bərpa edildiyini açıqladı.
Beləliklə, 2020-ci ildə başlayan proses Azərbaycan ərazisində dövlət nəzarətinin tam təmin olunması ilə yeni mərhələyə keçdi.
27 Sentyabrın Anım Günü kimi qeyd olunması 2020-ci ilin dekabrında rəsmiləşdirildi.
Bu günün mahiyyəti yalnız müharibəni xatırlamaq deyil.
Anım Günü ilk növbədə Vətən müharibəsində və Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda həyatını itirmiş hərbçilərin və mülki şəxslərin xatirəsinə ehtiram günüdür.
Bu tarixdə müxtəlif tədbirlər keçirilir, şəhidlərin məzarları ziyarət olunur, onların keçdiyi həyat yolu, ailələri və göstərdikləri qəhrəmanlıq xatırlanır.
Çünki müharibələrin statistikası rəqəmlərdən ibarət görünsə də, hər rəqəmin arxasında bir insan, bir ailə, bir həyat hekayəsi dayanır.
Altı il əvvəl 27 Sentyabrda başlayan hadisələr Azərbaycan cəmiyyətinin yaddaşında dərin iz buraxdı.
Bu gün həmin dövrə nəzər salarkən bir tərəfdə hərbi əməliyyatların xəritəsi, digər tərəfdə isə şəhidlərin adları, ailələrin yaşadığı ağrı və Zəfərin yaratdığı tarixi dönüş görünür.
Ona görə 27 Sentyabr Azərbaycan üçün yalnız müharibənin başladığı tarix deyil.
Bu gün şəhidlərin xatırlandığı, onların qarşısında ehtiram göstərildiyi və Vətən uğrunda verilən fədakarlığın gələcək nəsillərə çatdırıldığı gündür.
