Antibiotik tuzağı: Yanlış istifadə həyatınızı riskə atır”
Antibiotiklər müasir tibbin ən vacib kəşflərindən biridir və bakterial infeksiyaların müalicəsində həyati rol oynayır. Lakin son illərdə aparılan elmi araşdırmalar göstərir ki, onların istifadəsi yalnız xəstəlikləri müalicə etməklə bitmir, həm də insan orqanizminin içindəki ekosistemə — bağırsaq mikrobiotasına — ciddi təsir göstərir. Elmi tədqiqatlar
Bağırsaqda trilyonlarla bakteriya, həmçinin göbələklər yaşayır ki, bunlar həzm, immunitetin tənzimlənməsi, vitamin sintezi və patogen mikroorqanizmlərin qarşısının alınmasında vacib rol oynayır. Antibiotiklər isə bu tarazlığı poza bilər, hətta kurs bitdikdən sonra mikrobiota tam olaraq əvvəlki vəziyyətinə qayıtmaya bilər. Xpress.az saytının apardığı araşdırmalara görə,məlum olub ki, elmi tədqiqatların nəticəsi antibiotiklərlə müalicə zamanı bağırsaqda bakteriyaların müxtəlifliyi azalır və müqavimətli bakteriyalar seçilir. Bu vəziyyət yalnız fərdi sağlamlıq üçün risk yaratmır, həm də cəmiyyət səviyyəsində antibiotik müqavimətinin artmasına səbəb olur. Bakteriyalar bir sinif antibiotiklərə qarşı müqavimət qazandıqda, digər siniflərə qarşı da müqavimət göstərə bilirlər ki, bu da gələcəkdə infeksiyaların müalicəsini çətinləşdirir. Həmçinin bağırsaq mikrobiotasının pozulması immun sisteminin fəaliyyətinə də təsir göstərir. Eksperimentlər göstərir ki, antibiotiklərlə müalicə olunmuş heyvan modellərində intestinal iltihabın qarşısını alma mexanizmi zəifləyir. Bu, mikrobiotanın immunitetin tənzimlənməsində oynadığı vacib rolu göstərir. Araşdırmalar həmçinin göstərir ki, antibiotiklərin təsiri yalnız bakteriyalara deyil, bağırsaqdakı göbələk icmasına da aiddir və bu dəyişikliklər bir neçə ay davam edə bilər.
Uzunmüddətli nəticələr də ciddi ola bilər. Xüsusilə uşaqlıq dövründə və erkən yaşlarda antibiotik istifadəsi bağırsaqda uzunmüddətli mikrobiota pozuntularına səbəb ola bilər ki, bu da gələcəkdə allergiya, metabolik problemlər və immunitet disbalansları riskini artırır. Bununla yanaşı, antibiotiklərlə əlaqəli diareya və Clostridioides difficile infeksiyası kimi ciddi xəstəliklər də müşahidə olunmuşdur.
Bu səbəbdən antibiotiklərdən yalnız həkim göstərişi ilə, doğru dozada və təyin olunan müddətdə istifadə etmək vacibdir. Kursun yarımçıq dayandırılması və ya lazımsız istifadəsi mikrobiotaya zərər verə, müqavimət genlərinin seçilməsinə və infeksiyalara qarşı həssaslığın artmasına səbəb ola bilər. Probiotiklər və lifli qidalar mikrobiotanın bərpasına müəyyən dərəcədə kömək edə bilsə də, əsas məsuliyyət antibiotiklərin düzgün təyini və istifadəsindədir.
Nəticə olaraq, antibiotiklər həyati əhəmiyyətə malik dərmanlardır, amma onların istifadəsi yalnız xəstəliyi müalicə etməklə bitmir. Elmi tədqiqatlar göstərir ki, düzgün istifadə edilmədikdə bağırsaq mikrobiotasına və immun sisteminə mənfi təsir göstərə bilər, gələcək sağlamlıq risklərini artırır və antibiotik müqavimətinin yayılmasına şərait yaradır. Buna görə də antibiotiklərdən məsuliyyətlə və yalnız ehtiyac olduqda istifadə etmək hər birimiz üçün vacibdir.
