Şəhərlərin Gələcəyi və Azərbaycanın Yeni Urbanizasiya Modeli
Müasir dünyada şəhərlər artıq sadəcə yaşayış məkanı deyil. Bu gün onlar iqtisadi inkişafın, texnologiyanın, innovasiyanın və sosial dinamikanın əsas mərkəzinə çevriliblər. Dünya əhalisinin böyük hissəsinin şəhərlərdə məskunlaşması urbanizasiyanı qlobal gündəliyin ən vacib məsələlərindən birinə çevirib. Buna görə də şəhərlərin necə inkişaf etməsi, insanların hansı mühitdə yaşaması və gələcəyin urbanizasiya modelinin necə qurulması beynəlxalq səviyyədə müzakirə olunan strateji məsələlər sırasındadır.
Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası Azərbaycanın bu istiqamətdə artan rolunu bir daha nümayiş etdirdi. Dünyanın müxtəlif ölkələrindən minlərlə iştirakçının qatıldığı forum təkcə beynəlxalq tədbir deyil, həm də Azərbaycanın müasir inkişaf modelinə göstərilən diqqətin bariz nümunəsidir. Forum çərçivəsində urbanizasiya, ekoloji təhlükəsizlik, dayanıqlı şəhərlər, “ağıllı şəhər” texnologiyaları və iqlim dəyişiklikləri kimi mühüm mövzular ətrafında geniş fikir mübadiləsi aparılıb.
Bu gün urbanizasiya yalnız yeni binaların tikilməsi anlamını daşımır. Müasir şəhər anlayışı insan rahatlığı, təhlükəsizlik, ekoloji tarazlıq və texnoloji imkanlarla birlikdə qiymətləndirilir. Dünyanın bir çox ölkəsində nəqliyyat sıxlığı, ətraf mühitin çirklənməsi, yaşıllıq sahələrinin azalması və sosial infrastruktur problemləri ciddi çağırışlara çevrilib. Məhz buna görə şəhərlərin planlaşdırılmasında insan amili əsas prioritet kimi qəbul olunur.
Azərbaycan da son illərdə bu istiqamətdə mühüm addımlar atır. Paytaxt Bakı ilə yanaşı, regionlarda həyata keçirilən infrastruktur layihələri, abadlıq işləri, yeni yaşayış kompleksləri və rəqəmsal həllər ölkənin urbanizasiya siyasətində yeni mərhələnin başlandığını göstərir. Xüsusilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan quruculuq prosesi beynəlxalq səviyyədə maraqla izlənilir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yaradılan “ağıllı kənd” və “ağıllı şəhər” konsepsiyaları gələcəyin yaşayış modelinin formalaşdırılması baxımından mühüm nümunə hesab olunur.
Bu layihələrdə “yaşıl enerji”, ekoloji balans, rəqəmsal idarəetmə və müasir infrastruktur əsas prioritetlər kimi müəyyənləşdirilib. Bu isə Azərbaycanın yalnız bərpa işləri aparmadığını, eyni zamanda gələcəyin şəhər modelini qurmağa çalışdığını göstərir.
Belə beynəlxalq tədbirlərin iqtisadi və sosial əhəmiyyəti də böyükdür. Xarici qonaqların ölkəyə axını turizm sektorunun inkişafına, xidmət sahələrinin genişlənməsinə və Azərbaycanın investisiya imkanlarının tanıdılmasına müsbət təsir göstərir. Eyni zamanda, bu forumlar Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu artırır, ölkənin qlobal məsələlərin müzakirəsində fəal iştirak etdiyini nümayiş etdirir.
Ən vacib məqamlardan biri isə budur ki, müasir urbanizasiya siyasəti insan həyatının keyfiyyətinin yüksəldilməsinə xidmət etməlidir. Gələcəyin şəhərləri yalnız hündür binalarla deyil, rahat yaşayış mühiti, təhlükəsiz küçələr, təmiz hava və insan yönümlü yanaşma ilə fərqlənməlidir.
Bakıda keçirilən forum bir daha göstərdi ki, Azərbaycan artıq regional çərçivədən çıxaraq qlobal miqyasda düşünən və gələcəyin çağırışlarına uyğun inkişaf modeli formalaşdıran ölkələr sırasında yer alır. Bu gün Bakı təkcə coğrafi mövqeyi ilə deyil, həm də beynəlxalq dialoq və müasir urbanizasiya müzakirələrinin aparıldığı mühüm platforma kimi diqqət çəkir.
Xəzəngül Orucova
Ali Məclisin deputatı
