Qara dəlik nədir?
1965-ci ildə ingilis fiziki və riyaziyyatçısı Rocer Penrouz sübut etdi ki, Qara Dəliklərin mövcudluğu Albert Eynşteynin Ümumi Nisbilik nəzəriyyəsinin birbaşa nəticəsidir. Penrouz sonrakı tədqiqatlarında göstərdi ki, Qara Dəliklərin daxilində sinqulyarlıq adlanan bir hədd mövcuddur — burada məkan-zamanın əyriliyi sonsuzlaşır, səbəb-nəticə əlaqələri dağılır və fizika qanunları öz qüvvəsini itirir.
Sinqulyarlığa yaxınlaşdıqca keçmişi müəyyən edən bütün məlumatlar itir. Məkan-zamanın strukturu o qədər dərin şəkildə bükülür ki, “keçmiş” və “gələcək” anlayışları fiziki mənada artıq mənasını itirir. Qara Dəlikdəki cazibə qüvvəsi zamanın istiqamətini yalnız bir tərəfə — mərkəzə doğru məcbur edir. Bu mühitdə bütün yolların sonu sinqulyarlığa aparır.
Belə şəraitdə gələcək deterministik deyil; əksinə, sonsuz ehtimallar yaradır. Xarici müşahidəçiyə görə Qara Dəlik məlumatı udur və yox edir, lakin daxili müşahidəçi üçün zamanın özü çoxvariantlı və qeyri-müəyyən bir struktura çevrilir.
Penrouzun ortaya qoyduğu bu paradoks sonradan Stiven Hokinqin də tədqiqatlarının əsas mövzularından biri oldu.
Qara Dəliklər bizə göstərir ki, kainatın bəzi nöqtələrində nə determinizm, nə klassik zaman, nə də ənənəvi fizika anlayışları işləyir.
Keçmişin silindiyi, gələcəyin isə sonsuz mümkün istiqamətlər kimi açıldığı bu ekstremal bölgələr, kainatın ən dərin və hələ tam anlaşıla bilməyən sirlərindən biridir.
