Gürcüstanda qəzaya uğrayan Türkiyə təyyarəsinin

Xpress.az Azərbaycandan qalxaraq Türkiyəyə geri dönən və Gürcüstan ərazisində qəzaya uğrayan C-130 yük təyyarəsi ilə bağlı bəzi maraqlı detalları araşdırıb.

ABŞyə məxsus müdafiə və aerokosmik sənaye şirkəti - "Lockheed Martin" tərəfindən istehsal olunan C-130 Hercules seriyası artıq yarım əsrdən çoxdur ki, dünyanın ən etibarlı və çoxfunksiyalı hərbi-nəqliyyat təyyarələrindən biri hesab olunur. İlk uçuşunu 1954-cü ildə edən bu model, zamanla müasir tələblərə uyğunlaşdırılaraq C-130J Super Hercules variantı ilə texnoloji baxımdan tam yenilənib. Təyyarə hal-hazırda 70-dən çox ölkənin silahlı qüvvələrində xidmət göstərir.

Təyinat və istifadə sahələri

C-130, əsasən hərbi yük və şəxsi heyətin daşınması, hava desantı əməliyyatları, tibbi təxliyə (MEDEVAC), yanğınsöndürmə, humanitar yardım çatdırılması, eləcə də xüsusi əməliyyatlar üçün nəzərdə tutulub. Çətin iqlim və relyef şəraitində eniş-eniş zolağı məhdud olan ərazilərdə işləmək qabiliyyəti bu təyyarəni əvəzolunmaz edir.

Texniki göstəricilər

Tip: Dörd mühərrikli turboprop hərbi nəqliyyat təyyarəsi
Mühərrik: 4 × Rolls-Royce AE 2100D3 turboprop
Ekipaj: 3 nəfər (2 pilot və 1 yük zabiti)
Uzunluq: 29,8 m (C-130J) / 34,4 m (C-130J-30, uzadılmış versiya)
Qanad açılımı: 40,4 m
Hündürlük: 11,9 m
Maksimum qalxış çəkisi: 74 400 kq
Maksimum yükdaşıma qabiliyyəti: 19 000 kq-a qədər
Kruiz sürəti: 640–670 km/saat
Uçuş məsafəsi: 3 300–3 800 km (yükdən asılı olaraq)
Tavan (maksimum yüksəklik): təxminən 8 500 m

Bu göstəricilər C-130J-ni həm taktiki, həm də strateji daşımalar üçün əlverişli edir.

Variantlar və modifikasiyalar

C-130 platforması illər ərzində çoxsaylı modifikasiyalarla təchiz olunub:

C-130H/E: Əvvəlki nəsil klassik modellər; bir çox ölkələrdə hələ də xidmətdədir.
C-130J Super Hercules: Yeni nəsil avionika, gücləndirilmiş mühərriklər və aşağı yanacaq sərfiyyatı ilə fərqlənir.
C-130J-30: Uzadılmış gövdəli versiya, daha çox yük və sərnişin daşıma imkanına malikdir.
AC-130J Ghostrider: Silahlandırılmış “gunship” versiyası; hava dəstəyi və hücum əməliyyatlarında istifadə olunur.
KC-130J: Hava yanacaqdoldurma (tanker) variantı.
MC-130J: Xüsusi əməliyyatlar və gizli nəqliyyat missiyaları üçün modifikasiya olunmuş model.

Qiymət və ixrac bazarı

C-130J Super Hercules-in qiyməti variantdan və təchizat səviyyəsindən asılı olaraq dəyişir.

Baza modelin təxmini dəyəri: 80–100 milyon ABŞ dolları
Uzadılmış və ya xüsusi təchizatlı modellər (KC-130J, AC-130J): 120–160 milyon ABŞ dollarına qədər yüksəlir.

Təyyarənin ixrac müştəriləri arasında ABŞ, Böyük Britaniya, Avstraliya, Kanada, Norveç, Hindistan, Səudiyyə Ərəbistanı, Cənubi Koreya və Yaponiya kimi ölkələr yer alır.

Üstünlükləri

Qısa və torpaq zolaqlarda eniş/qalxış qabiliyyəti
Güclü və etibarlı turboprop mühərriklər
Modul tipli kabin — yük, desant və tibbi təxliyə rejimlərinə tez uyğunlaşdırıla bilir
Aşağı texniki xidmət xərcləri və yüksək dözümlülük

C-130 Hercules seriyası, müasir hərbi logistikanın “iş atı” kimi tanınır. C-130J Super Hercules variantı isə bu uğurlu dizaynın son mərhələsidir — daha güclü mühərriklər, rəqəmsal idarəetmə və çoxfunksiyalı konfiqurasiyalar sayəsində XXI əsrin taktiki-nəqliyyat tələblərinə tam cavab verir.

Təyyarə həm döyüş zonalarında, həm də humanitar fəlakətlərin aradan qaldırılmasında özünü dəfələrlə sübut edib.