Alimlər xəbərdarlıq edir: Kainat “çökə” bilər
Cənubi Koreyalı alimlərin fikrincə, yaxın gələcəkdə Kainatın “çökə” biləcəyi ehtimalı var.
Əvvəllər Kainat barədə anlayışlarımız zaman-zaman köklü dəyişikliklərə məruz qalmışdı. Uzun illər hesab olunurdu ki, təxminən 14 milyard il əvvəl yaranan Böyük Partlayışdan sonra Kainat genişlənməyə başlayıb və hərəkəti tədricən zəifləyib — bu, cazibə qüvvələrinin təsiri ilə izah olunurdu.
Lakin 1998-ci ildə aparılan müşahidələr bu nəzəriyyəni alt-üst etdi. Uzaq supernovaların parlaqlığını araşdıran astronomlar gözlənilməz bir nəticəyə gəldilər: bu obyektlər nəzəriyyənin proqnozlaşdırdığı qədər yaxın deyildi, əksinə, çox daha uzaqda yerləşirdi.
Kainat təxminən doqquz milyard il əvvəl sürətlə genişlənməyə başladı. Bu genişlənməni sürətləndirən güc “qara enerji” adlanan sirli bir qüvvədir. Bu kəşf 2011-ci ildə alimlərə Fizika üzrə Nobel mükafatı qazandırdı.
Lakin son araşdırmalar göstərir ki, “qara enerji” Kainatın genişlənməsini sürətləndirmir, əksinə, yavaşladır. Bu isə o deməkdir ki, gələcəkdə Kainat çökə bilər. Cənubi Koreyalı astrofiziklər bu sensasion nəticəni Monthly Notices of the Royal Astronomical Society jurnalında dərc ediblər.
Alimlər bu nəticəyə 300 qalaktikanı və xüsusilə supernova partlayışlarını müşahidə edərək gəliblər. Onların fikrincə, Kainatın sürətlə genişlənməsi fundamental kosmik xüsusiyyət olmaya, sadəcə ölçmələrdə əvvəllər nəzərə alınmamış sistematik səhvin nəticəsi ola bilər.
Təbii ki, bu xəbər dərhal geniş müzakirələrə səbəb olub. 2011-ci il Nobel mükafatı laureatı professor Adam Riss koreyalıların nəticələrini qəti şəkildə qəbul etmir. O, onların 2020-ci ildəki işinə istinad edərək bildirir ki, həmin nəticələr artıq təkzib olunub: “Yeni işdə bu qrup arqumentlərini minimal dəyişikliklərlə təkrar edir.”
Bu fundamental məsələyə aydınlıq gətirəcəyinə ümid edilən yeni obyservatoriya Çilidə Vera Rubin adına açılacaq. Alimlər ümid edirlər ki, yeni obyservatoriya minlərlə supernova kəşf edəcək, bu da müşahidələrin dəqiqliyini xeyli artıracaq və Kainatın sirrini açmağa imkan verəcək.
Xpress.az
