Divarlara yerləşdirilən USB-lər nəyi gizlədir?
Şəhər divarlarındakı sirli USB yaddaşlar: Divarlara yerləşdirilən USB-lər nəyi gizlədir?
Nyu-Yorkdan Berlinə qədər bir çox şəhərin divarlarında, kərpiclərin arasına gizlədilmiş sahibsiz USB yaddaş qurğuları diqqət çəkir. Casusluq üsullarından ilham alan bu qlobal şəbəkə maraqlanan hər kəsi anonim fayl paylaşımına dəvət etsə də, özü ilə ciddi risklər də gətirir.
Dünyanın ən sıx məskunlaşmış şəhərlərində gəzərkən köhnə bir kərpic divarın çatlağında və ya binanın məhluluna bərkidilmiş, ucu çölə çıxan adi bir USB yaddaş görsəniz, təəccüblənməyin. Nyu-Yorkdan Berlinə, Sidneydən Osakaya qədər bir çox metropolda rast gəlinən bu sirli qurğular əslində rəqəmsal dünyanın ən qeyri-adi paylaşım şəbəkələrindən birini yaradır. Kim tərəfindən yerləşdirildiyi bilinməyən bu yaddaşlar yoldan keçən hər kəsi anonim məlumat mübadiləsinə çağırır.
Casusluqdan küçə sənətinə: “Dead Drops” nədir?
“Dead Drops” adlanan bu layihə adını casusların gizli sənəd mübadiləsi üçün istifadə etdikləri “ölü nöqtə” üsulundan alır. Layihə 2010-cu ildə sənətçi Aram Bartholl tərəfindən başladılıb. Məqsəd internetin daimi nəzarət altında olduğu bir dövrdə tam anonim və fiziki bir məlumat paylaşım sistemi qurmaq idi.
İş prinsipi olduqca sadədir: yanınızda gətirdiyiniz noutbuku divara bərkidilmiş bu USB-yə qoşur, içindəki faylları götürür və ya növbəti istifadəçi üçün öz “xəzinənizi” buraxırsınız. Rəqəmsal xəzinə ovunu xatırladan bu proses internet bağlantısı olmadan, tamamilə oflayn şəkildə həyata keçirilir.
Layihənin üzərindən on ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, icma hələ də kifayət qədər aktivdir. 2026-cı il etibarilə dünya üzrə 2 300-dən çox aktiv “Dead Drop” nöqtəsi mövcuddur və bu nöqtələr ümumilikdə 75 terabaytdan artıq yaddaş tutumu təqdim edir. İslandiya sahillərindən Osakada bir qalanın kənarındakı asma qıfıla qədər, ağla gəlməyən yerlərdə bu USB-lərə rast gəlmək mümkündür.
Məzmun isə tamamilə sürprizlərlə doludur: bir yaddaşda həvəskar bir şeirə rast gəlinə bilərkən, digərində böyük bir oyun arxivi və ya sadəcə internet zarafatları yer ala bilər.
Divardakı USB-yə etibar etmək olarmı?
Təbii ki, küçədə tapılan sahibsiz bir USB-ni kompüterə taxmaq ciddi təhlükəsizlik riskləri yaradır. Bu yaddaşlar bəzən sadəcə zərərsiz sənət layihələrinin bir hissəsi olsa da, bəzən də pis niyyətli şəxslər tərəfindən yerləşdirilmiş zərərli proqramların mənbəyinə çevrilə bilər. Məsələn, keçmişdə Almaniyada bir jurnalist bu cür USB-lərin birində partlayıcı hazırlanması ilə bağlı təlimatlara rast gəldiyini açıqlamışdı.
Bu səbəbdən marağına qalib gələnlərin son dərəcə ehtiyatlı olması tövsiyə olunur. Mütəxəssislər belə qurğulardan istifadə edərkən kompüteri təhlükəsiz rejimdə işə salmağı, antivirus yoxlamasını mütləq aparmağı və ya əsas sistemdən asılı olmayan virtual maşınlardan istifadə etməyi məsləhət görürlər.
