“İnsanların tənhalığa ehtiyacı var”:

Təkbaşına vaxt keçirməkdən tutmuş subaylığın üstünlüklərini kəşf etməyə qədər, tək qalmaq məmnunedici ola bilər. Bu yanaşma son illərdə nəşr olunan yeni kitab dalğası tərəfindən dəstəklənir.

Vim Vendersin 2023-cü ildə çəkdiyi “Mükəmməl Günlər” filmində baş qəhrəman — Tokioda tualet təmizləyicisi — vaxtının böyük hissəsini tənhalıqda keçirir: bitkiləri sulayır, düşünür, musiqi dinləyir, oxuyur. Film irəlilədikcə yeni personajlar peyda olsa da, bir çox tamaşaçı üçün ən təsirli anlar məhz ilk səhnələrdir. BBC-nin tənqidçisi Nikolas Barber bu hissələri “artıqlıqdan azad edilmiş həyatın sakitliyi haqqında bir meditasiya” adlandırır.

Bu maraq təsadüfi deyil. Tənhalığa dair müsbət və düşüncəli baxışlar artıq ekranlarımızda, kitab rəflərimizdə və smartfonlarımızda geniş yer tutur — podkastlardan viral TikTok videolarına qədər. Görünür, tək qalmaq üçün bundan daha uyğun zaman olmayıb.

Son bir neçə ildə bu mövzuda bir sıra kitablar nəşr edilib. 2024-cü ildə “Tənhalıq: Tək Olmağın Elmi və Gücü” və “Tənhalıq: Öz Həyatını Qurmaq” oxuculara təqdim olundu. 2025-ci ilin fevralında Nikola Slawsonun “Single: Living a Complete Life on Your Own Terms” kitabı işıq üzü gördü.

Ötən ay isə Emma Gannonun çoxdan gözlənilən “Bir Nəfər Üçün Masa” romanı yayımlandı. Əvvəllər uğur və məhsuldarlıq anlayışlarını sorğulayan qeyri-bədii əsərləri ilə tanınan Gannon bu dəfə müasir münasibətlərə fərqli prizmadan baxır. Roman, xoşbəxtliyi partnyorda deyil, tək qalmaqda tapan gənc bir qadının hekayəsindən bəhs edir.

Bu ilin sonlarında daha iki özünəyardım kitabı — “Təkliyin Sevinci: Həddindən artıq Bağlantılı Dünyada Özünlə Yenidən Bağlanmaq” və “Tək Yatmağın Sevinci”, həmçinin Daniel Şrayberin 2021-ci ildə Almaniyada nəşr olunmuş “Tək: Tək Yaşamaq Haqqında Düşüncələr” kitabının ingilis dilinə tərcüməsi çap olunacaq.

Bu yeni nəşrlər təkcə tənhalığı ləkələnmiş bir anlayışdan xilas etməyi deyil, həm də onun faydalarını əsaslandırmağı hədəfləyir. Bu, xüsusilə pandemiyadan sonra tez-tez səslənən və ABŞ-ın keçmiş baş cərrahı Vivek Murthy tərəfindən populyarlaşdırılan “tənhalıq epidemiyası” anlayışı fonunda diqqət çəkir.

Ottava şəhərindəki Carleton Universitetinin psixologiya professoru və “Təkliyin Sevinci” kitabının müəllifi Robert Coplan bildirir ki, pandemiyadan sonra tənhalığa diqqətin artması əsaslı idi, lakin bunun nəticəsində tənhalığın haqsız olaraq “pis reputasiya” qazandığını da vurğulayır: “Sanki körpəni vanna suyu ilə birlikdə çölə atdıq”.

Coplan və bir çox digər tədqiqatçılar tənhalıq (yalnızlıqdan əziyyət çəkmək) ilə seçilmiş tənhalıq arasındakı fərqin vacibliyini vurğulayır. Jurnalist Heather Hansen qeyd edir ki, tənhalıq bəzi insanlar üçün ciddi problem olsa da, bu, insanın müsbət səbəblərlə seçdiyi tək qalmaq vəziyyətindən tamamilə fərqlidir. O, Netta Weinstein və Thuy-vy T. Nguyen ilə birlikdə “Tənhalıq: Tək Olmağın Elmi və Gücü” kitabının həmmüəllifidir.

Hansenin sözlərinə görə, media uzun müddət insanlara “həddindən artıq tənha olduqlarını” deyib, lakin indi getdikcə daha çox insan tənhalığı şüurlu seçim kimi qəbul edir və bunun onlara fayda verdiyini anlayır.

Emma Gannon hesab edir ki, pandemiya insanlara təcrid və sevincli təklik arasındakı fərqi daha aydın görməyə kömək edib. Onun fikrincə, bu təcrübə “incə və daha dürüst söhbətlərə zəmin yaradıb”.

Bu yanaşma xüsusilə Z nəsli və minilliklər arasında romantik münasibətlərin və evlilik anlayışının yenidən qiymətləndirilməsi ilə üst-üstə düşür. Gannonun romanı tək qalmağı seçən bir qadının bədii hekayəsi olsa da, “məskunlaşmaq” kimi ənənəvi gözləntilərlə mübarizə aparan bir çox oxucu üçün tanış hisslər yaradır.

2023-cü ildə ABŞ-da aparılan sorğuya görə, Z nəsli və minilliklərin beş nəfərindən ikisi evliliyin köhnəlmiş bir ənənə olduğunu düşünür. Böyük Britaniyanın Milli Statistika İdarəsinin məlumatlarına əsasən isə, Z nəsli kişiləri və qadınlarının yalnız bir qədər çoxu həyatları ərzində evlənəcək.