Görünüşdən daha cəlbedici olan keyfiyyətlər
Görünüş ilk təəssürat üçün mühüm rol oynasa da, insanları bir-birinə cəlb edən əsas amil həmişə fiziki cazibə olmur. Çox vaxt münasibətlərin davamlılığını və dərinliyini müəyyən edən daxili keyfiyyətlərdir.
Görünüşə verilən diqqəti və ilk təəssüratın nə qədər sürətlə formalaşdığını nəzərə alsaq, sevgi tapmaqda əsas meyarın zahiri görünüş olduğunu düşünmək asandır. Lakin araşdırmalar göstərir ki, fiziki cazibə arzuolunan olsa da, insanların partnyor seçimində həlledici faktor deyil.
İnsanların hansı xüsusiyyətləri cəlbedici hesab etdiklərinə dair sorğularda görünüş və seksuallıq orta səviyyədə qiymətləndirilir. Maddi imkanlar, yüksək gəlir və ya dəbdəbəli ev kimi göstəricilər isə ən az əhəmiyyət verilən cəlbedici keyfiyyətlər sırasındadır. Əvəzində, həm eyni cinsli, həm də fərqli cinsli münasibətlərdə xoş xasiyyətlilik, ekstravertlik və zəka kimi xüsusiyyətlər fiziki cazibədən daha yüksək qiymət alır.
ABŞ-da Florida Universitetinin psixologiya professoru Qreq Vebster bildirir ki, bu tip sorğular sosial arzuolunanlıq qərəzi ilə təsirlənə bilər. Yəni insanlar başqalarının gözündə daha müsbət görünmək üçün əsl seçimlərini tam əks etdirməyən cavablar verə bilərlər. Bu, özünüqiymətləndirməyə əsaslanan sorğuların müəyyən dərəcədə təhrif olunmasına səbəb olsa da, insanlar yenə də zahiri görünüşdən çox zəka və şəxsiyyət xüsusiyyətlərinə üstünlük verdiklərini ifadə edirlər.
Bəs real həyatda seçim qarşısında qalanda insanlar həqiqətən də görünüşdən daha çox şəxsiyyətə önəm verirlərmi?
Şəxsiyyət xüsusiyyətlərini qiymətləndirmək üçün istifadəçilərindən psixometrik testlərdən keçməyi tələb edən tanışlıq tətbiqi So Syncd-in həmtəsisçisi Jess Alderson-un sözlərinə görə, bu sualın cavabı müsbətdir. BBC Future üçün təqdim edilən 1000-dən çox istifadəçi üzərində aparılan analizə əsasən, iştirakçıların təxminən 90 faizi partnyor seçimində görünüşdən çox şəxsiyyəti əsas meyar kimi göstərib.
Araşdırmalar göstərir ki, xoş xasiyyətli insanlar başqalarını daha mehriban və dostcanlı kimi qəbul etməyə meyllidirlər. Lakin şəxsiyyəti dəqiq ölçmək asan deyil. Psixometrik testlər onilliklərdir psixologiya və psixiatriyada istifadə olunsa da, onların da məhdudiyyətləri var. Bu testlər adətən insanların “Mən hər mühitdə diqqət mərkəzində oluram” kimi ifadələrlə nə dərəcədə razılaşdıqlarını ölçür.
Psixoloqlar şəxsiyyəti qiymətləndirmək üçün tez-tez Böyük Beşlik modelindən istifadə edirlər. Bu model insanları beş əsas xüsusiyyət üzrə təsnif edir: yeni təcrübələrə açıqlıq, vicdanlılıq, ekstravertlik, xoş xasiyyətlilik və nevrotiklik. Bu yanaşma geniş yayılmış olsa da, tənqidsiz deyil. Professor Vebsterin fikrincə, şəxsiyyəti yalnız beş ölçü ilə qiymətləndirmək insanların davranış və üstünlüklərini tam əks etdirməyə bilər.
