Qlobal Gərginlik və Beynəlxalq Sistemə Çağırışlar
Son illərdə dünyada olduqca gərgin geosiyasi vəziyyət hökm sürür. Dünyanın müxtəlif bölgələrində müharibələr və qanlı toqquşmalar davam edir. Bu münaqişələr nəticəsində hər gün yüzlərlə insan həyatını itirir, şəhərlər viran qalır, dünya iqtisadiyyatı isə dərin böhranla üz-üzə qalır.
Bu proseslərin əsas səbəblərindən biri kimi BMT-nin zəif və təsirsiz fəaliyyət göstərməsi göstərilir. Artıq beynəlxalq münasibətlər sistemində hüququn deyil, güc amilinin üstünlük təşkil etdiyi açıq şəkildə müşahidə olunur. Prezident İlham Əliyev dəfələrlə vurğulayıb ki, BMT öz üzərinə düşən funksiyaları tam yerinə yetirmir və təşkilatda ciddi struktur islahatlarına ehtiyac var. Zaman keçdikcə bu fikirlərin aktuallığı daha aydın şəkildə öz təsdiqini tapır.
Regionda Sabitlik və Azərbaycanın Rolu
Azərbaycanın həm şimalında, həm də cənubunda mürəkkəb hərbi-siyasi proseslər baş verir. Buna baxmayaraq, Prezident İlham Əliyevin uzaqgörən, müdrik və qətiyyətli siyasəti nəticəsində ölkəmizin yerləşdiyi Cənubi Qafqaz regionunda sabitlik və əmin-amanlıq qorunub saxlanılır.
Bu, Azərbaycanın balanslaşdırılmış xarici siyasətinin və milli maraqlara əsaslanan strateji yanaşmasının mühüm nəticəsidir.
ABŞ–İran Münaqişəsi və Atəşkəsin Əhəmiyyəti
Müsbət məqamlardan biri Azərbaycanın cənubunda ABŞ və İran arasında baş verən münaqişədə atəşkəsin elan olunmasıdır. 40 gün davam edən bu qarşıdurma Yaxın Şərqdə vəziyyəti ciddi şəkildə gərginləşdirmiş və region dövlətlərinin münaqişəyə cəlb olunması riskini artırmışdı.
Münaqişənin dərinləşməsi yalnız hərbi sahədə deyil, həm də qlobal enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq ticarət əlaqələrinə mənfi təsir göstərə bilərdi. Artıq bəzi ölkələrdə yanacaq qıtlığı yaranmış, ərzaq məhsullarının qiymətlərində artım müşahidə olunmuşdur. Eyni zamanda nəqliyyat-logistika marşrutlarının və kommunikasiya xətlərinin təhlükəsizliyi də sual altında qalmışdı.
Bu baxımdan atəşkəs razılaşmasının əldə olunması genişmiqyaslı böhranın qarşısının alınması istiqamətində mühüm addım kimi qiymətləndirilir. Türkiyə və Pakistanın diplomatik səyləri də bu prosesdə mühüm rol oynamışdır.
Azərbaycanın Mövqeyi və Sülhə Dəstək
Azərbaycan dövləti ABŞ və İran arasında əldə olunmuş razılaşmanı alqışlayır və tərəflər arasında dialoqun davam etdirilməsinin tərəfdarıdır. Ölkəmiz beynəlxalq hüquq normalarına əsaslanan həll yollarını dəstəkləyir.
Azərbaycan yalnız regionda deyil, qlobal miqyasda da sabitliyin, təhlükəsizliyin və dövlətlərarası əməkdaşlığın gücləndirilməsinə töhfə verməyə çalışır.
Kamilə Əliyeva
Bakı Dövlət Universitetinin kafedra müdiri, professor
