Əllərimiz niyə tez-tez soyuyur?
Əllərin tez-tez soyuması bir çox insanın qarşılaşdığı yayğın hallardan biridir. Xüsusilə qış aylarında və ya soyuq mühitdə bu vəziyyət normal hesab edilsə də, bəzi insanlarda ilin bütün fəsillərində müşahidə olunur. Bəzən sadəcə bədənin soyuğa verdiyi təbii cavab olsa da, bəzi hallarda qan dövranı pozğunluqları və ya müxtəlif xəstəliklərin əlaməti kimi də ortaya çıxa bilər. Buna görə də əllərin davamlı olaraq soyuq olması diqqətdən kənarda qalmamalıdır.
İnsan orqanizmi bədən temperaturunu sabit saxlamaq üçün xüsusi mexanizmlərə malikdir. Soyuq havada bədən daxili orqanları qorumaq məqsədilə qan damarlarını daraldır və qan axınını əllər və ayaqlar kimi uc nahiyələrə daha az yönəldir. Nəticədə əllər soyuyur. Eyni vəziyyət güclü stress və həyəcan zamanı da baş verir. Adrenalin hormonunun təsiri ilə qan damarları daralır və əllərdə soyuqluq hissi yaranır.
Bununla yanaşı, bəzi tibbi problemlər də əllərin tez-tez soyumasına səbəb ola bilər. Ən çox rast gəlinən səbəblərdən biri Raynaud fenomenidir. Bu zaman soyuğun və ya emosional gərginliyin təsiri ilə barmaqlardakı kiçik qan damarları həddindən artıq daralır. Nəticədə barmaqlar əvvəlcə ağ rəng alır, sonra göyərir və yenidən isinərkən qızararaq ağrı və ya keyimə hissi yaradır.
Qanazlığı da əllərin soyuq olmasının mühüm səbəblərindən biridir. Xüsusilə dəmir çatışmazlığı zamanı qanda oksigen daşıyan hemoglobinin səviyyəsi azalır və toxumalara kifayət qədər oksigen çatmır. Bu vəziyyət yorğunluq, halsızlıq, başgicəllənmə ilə yanaşı, əllərin və ayaqların daim soyuq olmasına səbəb ola bilər.
Qalxanabənzər vəzin zəif fəaliyyəti, yəni hipotireoz zamanı maddələr mübadiləsi yavaşlayır və orqanizm daha az istilik istehsal edir. Belə insanlar soyuğa qarşı daha həssas olur, əlləri tez soyuyur, eyni zamanda çəki artımı, yuxululuq və quru dəri kimi əlamətlər də müşahidə oluna bilər.
Bəzi hallarda zəif qan dövranı, ürək-damar xəstəlikləri və ya aşağı qan təzyiqi də əllərin kifayət qədər qanla təmin olunmamasına səbəb olur. Şəkərli diabet zamanı sinirlərin zədələnməsi nəticəsində isə əllərdə soyuqluq, keyimə və qarışqa gəzməsi hissi yarana bilər.
Siqaret çəkmək, həddindən artıq kofein qəbul etmək, uzun müddət soyuqda qalmaq və hərəkətsiz həyat tərzi də əllərin tez-tez soyuması riskini artıran amillər sırasındadır. Siqaret damarları daraltdığı üçün qan dövranını zəiflədir və bu vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər.
Əllərin tez-tez soyumasının qarşısını almaq üçün ilk növbədə onları isti saxlamaq, müntəzəm fiziki aktivliklə məşğul olmaq, siqaretdən uzaq durmaq və balanslı qidalanmaq tövsiyə edilir. Dəmir, B12 vitamini və fol turşusunun kifayət qədər qəbulu da qan dövranının və qan yaranmasının normal olması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Əgər əllərin soyuq olması davamlı xarakter alırsa, barmaqlarda rəng dəyişiklikləri, güclü ağrı, keyimə, yaraların gec sağalması və ya ümumi halsızlıq kimi əlamətlərlə müşayiət olunursa, mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır. Bu zaman qan analizi, qalxanabənzər vəzi hormonlarının yoxlanılması, qan şəkərinin təyini və qan dövranının qiymətləndirilməsi kimi müayinələr aparıla bilər.
Nəticə olaraq, əllərin tez-tez soyuması hər zaman ciddi xəstəlik əlaməti olmasa da, davamlı və narahatedici olduqda orqanizmin verdiyi vacib siqnallardan biri hesab edilir. Vaxtında aparılan müayinə və düzgün müalicə həm əsas səbəbi müəyyən etməyə, həm də mümkün ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir
