Bir gün internetsiz:

Bir gün internet olmasa, həyatımız dayanarmı? Yoxsa bu, gündəlik həyatımızın nə qədər texnologiyadan asılı olduğunu anlamaq üçün bir fürsətə çevrilər?

Müasir dövrdə internet həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Səhər gözümüzü açan kimi telefonumuzu yoxlayır, xəbərləri internetdən oxuyur, mesajlarımızı nəzərdən keçirir, gün ərzində isə iş, təhsil, alış-veriş və ünsiyyət üçün rəqəmsal imkanlardan istifadə edirik. Bəs bütün bunların bir gün ərzində əlçatmaz olduğunu təsəvvür etsək, həyatımız necə dəyişərdi?

Bu sual ətrafında apardığımız araşdırma internetin yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də gündəlik həyatın əsas dayaqlarından birinə çevrildiyini göstərir.

Səhər başlayacaq ilk sınaq
Təsəvvür edək ki, səhər saat 08:00-dır. Telefonumuzun ekranını açırıq, lakin mesajlar yüklənmir, sosial şəbəkələrə daxil olmaq mümkün deyil, xəbər saytları açılmır. İlk dəqiqələrdə bunu adi texniki problem hesab edə bilərik. Ancaq internetin bütün gün ərzində işləməyəcəyini öyrəndikdə vəziyyət dəyişər.

Bir çox insan üçün bu, günün planının pozulması deməkdir. Onlayn xəritələrdən istifadə edənlər istiqamət tapmaqda, elektron poçtla işləyənlər tapşırıqları qəbul etməkdə, internet üzərindən dərs alan şagird və tələbələr isə tədris materiallarına çıxış əldə etməkdə çətinlik çəkə bilərlər.

İlk problem texnologiyanın yoxluğu deyil, ona uyğun qurulmuş həyat tərzimizin qəfil dəyişməsidir.

İş və təhsil: Fasilə, yoxsa böhran?
İnternetin bir gün ərzində kəsilməsi iş dünyasında da ciddi çətinliklər yarada bilər. Uzaqdan çalışan əməkdaşlar iclaslara qoşula, şirkətlər müştərilərlə əlaqə saxlaya, elektron sistemlər vasitəsilə məlumat mübadiləsi apara bilməyə bilərlər. Xüsusilə fəaliyyəti tamamilə onlayn xidmətlərdən asılı olan müəssisələr üçün bu vəziyyət maddi itkilərlə nəticələnə bilər.

Təhsil sahəsində də oxşar mənzərə yaranar. Elektron dərsliklər, onlayn platformalar və distant təhsil imkanları müvəqqəti olaraq əlçatmaz olar. Bununla belə, ənənəvi dərsliklər, çap materialları və üzbəüz tədris internetin olmadığı şəraitdə alternativ rolunu oynaya bilər.

Bu vəziyyət bir həqiqəti üzə çıxarır: rəqəmsal texnologiyalar imkanlarımızı genişləndirsə də, alternativ üsulların qorunması vacibliyini itirməyib.

Xəbərsiz bir gün: İnsanlar dünyadan necə xəbər tutardı?
İnternet müasir jurnalistikanın əsas informasiya kanallarından biridir. Xəbərlər saniyələr ərzində yayılır, hadisələrin görüntüləri dünyanın müxtəlif nöqtələrindən paylaşılır. İnternetin kəsilməsi isə xəbər saytlarının, sosial şəbəkələrin və onlayn yayım platformalarının fəaliyyətinə mane ola bilər.

Belə bir gündə televiziya, radio və çap mediasının əhəmiyyəti yenidən ön plana çıxardı. İnsanlar xəbərləri ənənəvi vasitələrdən öyrənməyə məcbur olardılar.

Jurnalistlər üçün də çətinliklər yaranardı: hadisə yerindən məlumat göndərmək, mənbələrlə əlaqə saxlamaq və məlumatları operativ şəkildə yoxlamaq çətinləşərdi. Bununla yanaşı, peşəkar jurnalistikanın mühüm prinsipi — məlumatın dəqiqliyini yoxlamaq — daha da vacib olardı. İnternetin olmaması şayiələrin yayılmasının qarşısını avtomatik almazdı; əksinə, etibarlı informasiya mənbələrinə ehtiyacı artıra bilərdi.

İqtisadiyyat və gündəlik xidmətlər nə vəziyyətə düşərdi?
Bu sınağın ən həssas tərəflərindən biri iqtisadiyyatdır. Onlayn ödənişlər, elektron bankçılıq, internet üzərindən sifarişlər və rəqəmsal xidmətlər müasir ticarətin mühüm hissəsini təşkil edir.

İnternet bağlantısının itirilməsi bəzi ödəniş sistemlərinin və bank xidmətlərinin fəaliyyətini məhdudlaşdıra bilər. Lakin bütün bank əməliyyatlarının, bankomatların və kart ödənişlərinin mütləq dayanacağını söyləmək düzgün olmazdı. Nəticələr konkret sistemlərin quruluşundan və ehtiyat imkanlarından asılı olardı.

Kiçik sahibkarlar sifarişləri qəbul etməkdə, kuryerlərlə əlaqə saxlamaqda və müştərilərə məlumat verməkdə çətinlik çəkə bilərdilər. İnternetdən asılı olmayan nağd ödənişlər və əvvəlcədən hazırlanmış ehtiyat planları isə bəzi problemləri yüngülləşdirə bilərdi.

Deməli, bir günlük fasilənin təsiri hər kəs üçün eyni olmazdı. Ən çox çətinlik çəkənlər rəqəmsal sistemlərə alternativi olmayan insanlar və müəssisələr olardı.

İnsan münasibətləri: Daha çox söhbət, yoxsa daha çox tənhalıq?
İnternetin olmadığı bir günün maraqlı tərəflərindən biri də insan münasibətlərinə təsiri olardı. Sosial şəbəkələrdə saatlarla vaxt keçirən insanlar ailə üzvləri ilə daha çox söhbət etməyə, dostları ilə üzbəüz görüşməyə və açıq havada vaxt keçirməyə yönələ bilərdilər.

Ancaq internet hamı üçün yalnız əyləncə vasitəsi deyil. Uzaqda yaşayan ailə üzvləri, başqa ölkələrdə təhsil alan tələbələr və yaxınları ilə onlayn əlaqə saxlayan insanlar üçün bu fasilə ünsiyyət çətinliyi yarada bilərdi.

Buna görə də internetin yoxluğunu yalnız müsbət və ya yalnız mənfi hadisə kimi qiymətləndirmək doğru deyil. Əsas məsələ texnologiyadan necə və nə dərəcədə asılı olmağımızdır.

Bir gün internetsiz qalmaq bizə nə öyrədərdi?
Belə bir təcrübə bizə gündəlik vərdişlərimizi yenidən nəzərdən keçirmək imkanı verərdi. Telefonu hər dəqiqə yoxlamaq, xəbərləri fasiləsiz izləmək və bütün işləri rəqəmsal vasitələrlə həll etməyə çalışmaq əvəzinə, vaxtımızı daha fərqli təşkil edə bilərdik.

İnternetsiz bir günün daha rahat keçməsi üçün bir neçə sadə addım faydalı olardı:

Vacib telefon nömrələrini əvvəlcədən qeyd etmək.
Xəritələri, sənədləri və zəruri məlumatları oflayn istifadə üçün saxlamaq.
Vacib işlər üçün alternativ əlaqə üsulları müəyyənləşdirmək.
Nağd pul və internet tələb etməyən ödəniş imkanlarını nəzərə almaq.
Ailə üzvləri ilə fövqəladə vəziyyətlərdə harada görüşəcəyimizi əvvəlcədən razılaşdırmaq.
Bu addımlar yalnız bir günlük internet kəsintisinə deyil, elektrik və rabitə problemləri kimi digər fövqəladə hallara hazırlıq baxımından da əhəmiyyətlidir.

Bir gün internetsiz yaşamaq müasir insan üçün həm çətinlik, həm də düşünmək fürsəti olardı. İş prosesləri ləngiyər, informasiya əldə etmək çətinləşər, bəzi xidmətlərdə fasilələr yaranar, gündəlik vərdişlərimiz dəyişərdi. Bununla yanaşı, insanlar üzbəüz ünsiyyətə, ənənəvi informasiya vasitələrinə və alternativ həll yollarına daha çox üz tutardılar.

Bu araşdırmanın ortaya qoyduğu əsas sual internetin olub-olmaması deyil, internet olmadıqda nə qədər hazırlıqlı olmağımızdır.

Texnologiya həyatımızı asanlaşdırır, lakin ona tam bağlılıq bizi müəyyən risklərlə üz-üzə qoya bilər. Ən sağlam yanaşma internetdən imtina etmək deyil, ondan şüurlu istifadə etmək və lazım gəldikdə internetsiz də fəaliyyət göstərə bilməkdir.

Bəlkə də bir gün internetsiz qalmaq bizə çoxdan unutduğumuz bir həqiqəti xatırladardı: dünya ekranlarda görünənlərdən daha böyükdür, insan münasibətləri isə yalnız internet bağlantısından ibarət deyil.

Xpress.az