Dünyanın əkizi
TRAPPIST-1 sistemində həyəcanverici metan siqnalları: Alimlər ehtiyatlıdır
Yer kürəsindən təxminən 39 işıq ili uzaqlıqda yerləşən və Yer ölçüsünə bənzər yeddi planetə ev sahibliyi edən TRAPPIST-1 sistemi uzun müddətdir alimlərin diqqət mərkəzindədir. NASA-nın James Webb Kosmik Teleskopu isə bu sistemdə həyat ehtimalı baxımından ən perspektivli planetlərdən biri sayılan TRAPPIST-1e planetini detallı şəkildə araşdırıb.
Əldə olunan məlumatlarda həyəcanverici “metan” siqnalları müşahidə olunsa da, alimlər xəbərdarlıq edirlər: “Sevinmək üçün hələ tezdir.”
TRAPPIST-1 sistemindəki planetlərdən biri olan TRAPPIST-1e, ulduzuna elə bir məsafədə yerləşir ki, bu zona “Goldilocks bölgəsi” adlanır. Yəni nə çox isti, nə də çox soyuqdur və nəzəri olaraq suyun maye halda mövcud ola biləcəyi şərait yaradır.
Lakin suyun, dolayısı ilə həyatın mövcudluğu üçün əsas şərtlərdən biri planetin atmosferə sahib olmasıdır.
James Webb metan izi aşkar etdi
Arizona Universitetinin Ay və Planet Laboratoriyasından Sukrit Ranjan və komandası Astrophysical Journal Letters jurnalında dərc olunan araşdırmada James Webb teleskopunun məlumatlarını təhlil edib. Teleskopun NIRSpec (Yaxın İnfraqırmızı Spektroqraf) aləti planet ulduzunun qarşısından keçərkən atmosferə dair izləri araşdırıb.
İlkin nəticələr həyat üçün vacib kimyəvi birləşmələrdən biri hesab olunan metan qazına aid zəif siqnalların mövcudluğunu göstərib. Ancaq tədqiqatçılar bu mərhələdə ehtiyatlı davranırlar. Çünki problem sistemin mərkəzindəki ulduzla bağlı ola bilər.
Qırmızı cırtdanın yaratdığı yanıltma
Günəş kimi parlaq və isti ulduzlardan fərqli olaraq, TRAPPIST-1 ultrasoyuq qırmızı cırtdan ulduzdur. Bu tip ulduzlar o qədər sərin və zəif işıqlıdır ki, öz atmosferlərində müxtəlif qaz molekullarını saxlaya bilirlər.
SciTechDaily nəşrinə danışan doktor Sukrit Ranjan vəziyyəti belə izah edir:
“Bəli, metan izləri müşahidə etdik. Amma əsas sual budur: Bu metan planetin atmosferindən gəlir, yoxsa ev sahibi ulduzun özündən?”
Aparılan kompüter simulyasiyaları göstərir ki, ehtimal daha çox “ulduz çirklənməsi” deyilən effektdən yanadır. Yəni qeydə alınan siqnallar planetin Titan kimi qalın atmosferə malik olmasından yox, ulduzdan gələn yanıltıcı səs-küy nəticəsində yaranmış ola bilər.
Ümidlər hələ tükənməyib
Alimlər vurğulayırlar ki, bu nəticə TRAPPIST-1e-nin atmosferinin olmadığı anlamına gəlmir. Sadəcə mövcud məlumatlar bunu qəti şəkildə sübut etmək üçün yetərli deyil. Araşdırmaların davam edəcəyi və daha dəqiq müşahidələr aparılacağı bildirilir.
