Günəş sistemimizə yaxın, yaşam ehtimalı yüksək olan super

Günəş sistemimizə yaxın, həyat ehtimalı yüksək olan “super Yer” kəşf edildi

Günəşdən cəmi 18 işıq ili uzaqlıqda yerləşən Gliese 251 ulduzunun yaşanabilən zonasında aşkarlanan GJ 251 c adlı ekzoplanet, Yerə ən yaxın “super Yer” namizədləri arasında yer alıb.

drbetton – 24 dekabr 2025, Gündəm

Kosmik qonşuluğumuzda yeni ümidverici planet

Günəş Sisteminin kosmik qonşuluğunda yerləşən qırmızı cırtdan ulduzların ətrafı son illərdə astronomların ən diqqətlə izlədiyi sahələrdən birinə çevrilib. Bu marağın son səbəbi isə Gliese 251 ulduzunun orbitində kəşf edilən yeni planet olub. GJ 251 c adlandırılan bu super Yer, ulduzunun yaşanabilən zonasında yerləşməsi səbəbindən elmi ictimaiyyətdə böyük maraq doğurub.

GJ 251 c niyə bu qədər diqqət çəkir?

GJ 251 c “yaxın kosmik qonşular” arasında ən ümidverici namizədlərdən biri hesab olunur. Bunun əsas səbəbi planetin həm fiziki xüsusiyyətləri, həm də mövqeyi baxımından Yerə bənzər şəraitlərə malik olma ehtimalıdır.

Tədqiqatçıların açıqladığı məlumatlara əsasən planetin əsas xüsusiyyətləri bunlardır:

Yerin təxminən 3,9 qatı kütləyə malikdir
Bu göstərici planetin böyük ehtimalla qayalı quruluşa sahib olduğunu göstərir. Qaz nəhəngi olma ehtimalı isə aşağı qiymətləndirilir.
Orbital dövrü 53,6 gündür
GJ 251 c ulduzundan təxminən 0,196 astronomik vahid (AU) məsafədə dövr edir. Qırmızı cırtdan ulduzların aşağı enerji yayması səbəbindən bu məsafə planetin yaşanabilən zonada yerləşməsinə imkan yaradır.
Cəmi 18 işıq ili uzaqlıqda yerləşir
Bu nisbətən qısa kosmik məsafə GJ 251 c-ni gələcəkdə detallı müşahidələr üçün ideal hədəflərdən birinə çevirir.

Yaşanabilən zona nə deməkdir?

Yaşanabilən zona — bir planetin səthində maye suyun mövcud ola biləcəyi məsafəni ifadə edir. GJ 251 c-nin bu zonada yerləşməsi planetdə mütləq həyat olduğu anlamına gəlmir. Lakin alimlərə görə bu mövqe, həyat üçün zəruri əsas şərtlərin formalaşa biləcəyinə işarə edir.

Mütəxəssislər xüsusilə atmosferin mövcudluğunu və tərkibini həlledici amil kimi vurğulayırlar. Güclü atmosfer səth temperaturunu tarazlaya və suyun uzunmüddətli qalmasına şərait yarada bilər.

Kəşf necə təsdiqləndi?

GJ 251 c-nin mövcudluğu radial sürət metodu ilə müəyyən edilib. Bu üsulda planetin cazibə təsiri nəticəsində ulduzun etdiyi çox kiçik titrəyişlər ölçülür. Əldə olunan məlumatlar planetin orbitini və minimum kütləsini ortaya qoyub.

Tədqiqat qrupları kəşfin 2025-ci il etibarilə dəqiqləşdirildiyini açıqlayıb. Növbəti mərhələdə əsas məqsəd planetin atmosferinin daha ətraflı araşdırılmasıdır.

Növbəti hədəf: atmosfer analizi

Alimlər GJ 251 c-nin atmosferinin spektroskopik üsullarla təhlil edilməsini planlaşdırırlar. Bu proses zamanı xüsusilə aşağıdakı bioloji iz qazlarının mövcudluğu araşdırılacaq:

Oksigen
Metan
Karbon dioksid

Bu cür analizlərdə James Webb Kosmik Teleskopu kimi qabaqcıl müşahidə vasitələrinin mühüm rol oynaya biləcəyi qeyd olunur.

Kəşfin elmi əhəmiyyəti

GJ 251 c-ni Yer xarici həyat axtarışlarında bu qədər önəmli edən əsas səbəblər bunlardır:

Yaşanabilən zonada yerləşən və Yerə yaxın olan super Yer planetlərinin sayı çox azdır.
Planet atmosfer tədqiqatları aparmaq üçün kifayət qədər yaxındır.
Qırmızı cırtdan ulduzların ətrafında həyat ehtimallarını yoxlamaq üçün güclü təbii laboratoriya rolunu oynayır.

Alimlərin fikrincə, GJ 251 c yaxın illərdə astrobiologiya tədqiqatlarının əsas prioritet hədəflərindən biri ola bilər.