Sahibinin ölümündən sonra əmanət necə bölünür?
Bir şəxs vəfat etdikdə, onun əmlakı — mənzildən tutmuş bankdakı kiçik əmanətlərə qədər — mirasın tərkib hissəsinə çevrilir. Bank əmanətləri də miras sayılır, lakin onlara dərhal çıxış əldə etmək mümkün deyil. Bu məqam qohumlar üçün tez-tez çətinlik yaradır, ona görə də prosesin necə işlədiyini əvvəlcədən bilmək vacibdir.
Bank müştərinin ölümü barədə necə reaksiya verir?
Bank rəsmi məlumatı — adətən notariusdan və ya mülki vəziyyət aktlarının qeydiyyatı orqanından — aldıqdan sonra mərhumun hesablarını və bank kartlarını bloklayır. Bu addım vəsaitin qanunsuz istifadə olunmasının və fırıldaqçılıq hallarının qarşısını almaq üçün atılır.
Bloklama anına qədər əmanət adi qaydada fəaliyyət göstərir: faizlər hesablanır və müqavilənin şərtləri qüvvədə qalır.
Depozitdən kim pul ala bilər?
Vəsaitlər avtomatik olaraq heç kimə keçmir. Əmanətə hüquq yalnız:
vəsiyyətnamədə göstərilən şəxslərə;
vəsiyyətnamə olmadığı halda isə qanunla müəyyən edilmiş varislərə məxsusdur.
Pulu almaq üçün notariusa müraciət edərək miras işi açmaq lazımdır. Notarius mərhumun bank hesablarını müəyyənləşdirir, banklara sorğu göndərir və varisin statusunu rəsmi şəkildə təsdiqləyir.
Depozitə necə çıxış əldə olunur?
Varislər aşağıdakı sənədləri təqdim etməlidirlər:
ölüm haqqında şəhadətnamə;
mərhumun qeydiyyat yerini təsdiq edən sənədlər;
varislərin şəxsiyyət vəsiqələri (pasportlar);
qohumluğu təsdiq edən sənədlər.
Notariat qaydasında təsdiqlənmiş miras şəhadətnaməsi təqdim edildikdən sonra bank sənədləri yoxlayır və pulu ya dərhal, ya da əlavə yoxlama tələb olunduğu halda bir neçə gün ərzində təqdim edir.
Pulun bir hissəsini daha tez almaq mümkündürmü?
Bəli. Qanunvericilik miras prosesi başa çatmamışdan əvvəl müəyyən xərclər üçün vəsaitin verilməsinə icazə verir. Dəfn mərasimi, mərhumun tibbi xərcləri və ya mirasla bağlı rəsmi xərclərin ödənilməsi üçün 100 min rubla qədər vəsait əldə etmək mümkündür.
Bu ödəniş notariusun sərəncamı əsasında həyata keçirilir və bank göstərilən məbləği təyin olunmuş şəxsə ödəməyə borcludur.
Vergi ödəmək lazımdırmı?
Miras yolu ilə əldə edilən əmanətlər vergiyə cəlb edilmir. Lakin sahibinin ölümündən sonra bank tərəfindən hesablanan faizlər gəlir kimi qiymətləndirilir və vergi tutulur.
Bundan əlavə, varislər miras şəhadətnaməsi üçün dövlət rüsumu və notariat xidmətləri ilə bağlı xərcləri ödəməlidirlər.