Qışda tərəvəz saxlamağın əsas QAYDALARI
Soğan demək olar ki, hər mətbəxdə əsas məhsullardan biridir. Lakin düzgün saxlanmadıqda, məhsul yığımından bir neçə ay sonra cücərməyə və ya xarab olmağa başlayır. Təcrübəli bağbanlar bildirirlər ki, bu problemin qarşısını almaq üçün bir neçə vacib qaydaya əməl etmək kifayətdir.
Soğanların uzunmüddətli saxlanmasının əsası hələ məhsul yığımı mərhələsində qoyulur. Soğanlar yalnız quru havada yığılmalı, üst yarpaqlar tam yatdıqdan sonra torpaqdan çıxarılmalıdır. Bu, onların tam yetişdiyini göstərir. Yığımdan sonra məhsul iki həftə ərzində çardaq altında və ya yaxşı havalanan açıq məkanda qurudulmalıdır. Kifayət qədər qurutma aparılmaması soğanın tez xarab olmasının əsas səbəblərindən biridir. Boyun hissəsi tam quruduqdan sonra yarpaqlar kəsilir və təxminən 4–5 santimetrlik kötük saxlanılır.
Temperatur cücərmənin qarşısını almaqda həlledici rol oynayır. Soğan üçün ideal saxlama temperaturu 0–4 dərəcə Selsi hesab olunur. Daha yüksək temperaturda soğanaqlar aktiv böyümə mərhələsinə keçir və yaşıl cücərtilər əmələ gətirir. Mənfi temperatur isə məhsulun dadını və teksturasını korlayır. Nisbi rütubət 60–70 faiz səviyyəsində saxlanmalıdır: həddindən artıq quru hava qurumaya, yüksək rütubət isə kif və çürüməyə səbəb olur.
Zirzəmi və ya anbar ənənəvi olaraq soğan saxlamaq üçün ən uyğun yer sayılır. Bu məkanlarda sərinlik və stabil mikroiqlim qorunur. Otaq yaxşı havalandırılmalı, məhsul birbaşa günəş işığından qorunmalıdır. Şəhər şəraitində isə soyuducunun aşağı rəfləri uyğun temperatur təmin edə bilər. Qış aylarında şüşəli balkon və ya lojiya da münasib seçimdir, lakin temperaturun sabitliyinə nəzarət edilməlidir.
Mənzildə soğan saxlamaq üçün bir neçə etibarlı üsul mövcuddur. Ventilyasiya dəlikləri olan karton qutular işıqdan qoruyur və hava dövranını təmin edir. Soğan hörükləri həm estetik görünür, həm də hər bir soğanağın vəziyyətini asanlıqla izləməyə imkan verir. Tor torbalar və xüsusi tərəvəz səbətləri də uyğun hesab olunur. Əsas şərt məhsulu vaxtaşırı yoxlamaq və cücərmiş, çürümüş və ya zədələnmiş soğanları dərhal ayırmaqdır.
Xalq üsulları da əlavə qoruma vasitəsi kimi istifadə olunur. Soğanların üzərinə az miqdarda quru xardal səpmək kifin yaranmasının qarşısını alır və zərərvericiləri uzaqlaşdırır. Bəzi ev təsərrüfatlarında isə xarici pulcuqlar nazik bitki yağı təbəqəsi ilə işlənir — bu, nəmin buxarlanmasını azaldır və cücərməni ləngidir. Bu üsullar əsas saxlama qaydalarına əlavə kimi tətbiq oluna bilər.
Düzgün saxlanılan soğanları asanlıqla tanımaq mümkündür. Pulcuqlar quru və xırtıldayan, rəngi isə növünə uyğun qızılı və ya qəhvəyi olur. Soğan möhkəm olmalı, yumşalma, xoşagəlməz qoxu, tünd ləkələr və yaşıl cücərtilər olmamalıdır. Ən kiçik xarab olma əlamətində belə həmin soğan dərhal istifadə edilməli və ya ayrılmalıdır.
Ən çox rast gəlinən səhvlər məhsul itkisinə səbəb olur. Nəm plastik torbalarda saxlama istixana effekti yaradır və çürüməni sürətləndirir. Soğanların kartof və ya etilen buraxan meyvələrlə bir yerdə saxlanması cücərməni aktivləşdirir. Həddindən artıq sıx qablaşdırma və havalandırmanın olmaması da mənfi təsir göstərir. Bundan əlavə, kifayət qədər qurudulmamış soğanların raf ömrü xeyli qısa olur.
Mövsüm dəyişdikcə saxlama strategiyası da dəyişməlidir. Payız və qış aylarında sərin hava soğan üçün əlverişli şərait yaradır. Yazın gəlişi ilə isə cücərmə riski artır, bu dövrdə soyuducu ən etibarlı seçimə çevrilir. Yay aylarında məhsul mütəmadi yoxlanmalı, cücərməyə başlayan soğanlar vaxtında istifadə olunmalıdır.
Xpress.az
