Lahıc şəbəkə sənətinin İNCƏLİKLƏRİ
Şəbəkənin ən mühüm xüsusiyyəti odur ki, heç bir mismardan və yapışdırıcıdan istifadə edilmir. Bütün konstruksiya kiçik taxta detalların xüsusi keçirmə və kilidləmə pirinsipi ilə bir-birinə oturdulması ilə qurulur.
Material seçimi vacib amildir. Lahıc ustaları ən çox; Qoz ağacı - əsas konstruksiya üçün, armud ağacı - incə oymalar üçün, çinar ağacı - stabil çərkivə üçün.
Şəbəkə nümunələri müxtəlif ölçülü gözcüklərdən ibarətdir. Lahıc ustaları gözcükləri adətən altıbucaqlı, səkkizbucaqlı və ulduzvari formalarda düzürdülər. Hər gözcüyə xüsusi kəsilmiş rəngli şüşə parçaları yerləşdiriblər. Günəş şüası o şüşələrdən keçərək otaqda mozaik rəng effekti yaradır. Ənənəvi rənglər – yaşıl, sarı, firuzəyi, qırmızı rənglərdən daha çox istifadə edilib.
Ölçü dəqiqliyi - millimetrin belə önəmi var.
Lahıc şəbəkə ornamentləri yalnız bəzək deyil, həm də simvolik anlamlar daşıyır.
Günəş motivi - həyat və enerji, səkkizguşəli ulduz - türk estetik sistemi, dairəvi formalar - bütövlük simvolu, istiqamət xətlərinin sayları - şiəçilik və müqəddəsləri, kəsişən xətlər – aləm və kainat nizamı. Bu sənəti həm də qədim inanclarla bağlı estetik məktəbə çevirir.
Lahıc şəbəkə sənəti - işığın və ağacın sehirli rəqsidir. Ustaların mismarsız şəkildə birləşdirdiyi minlərlə xırda taxta parçaları, rəngli şüşələrlə tamamlanaraq poetik bir naxışa çevrilir. Günəş şüası şəbəkənin üzərinə düşdükcə məkan sanki canlanır ağ, qırmızı, firuzeyi, sarı və yaşıl rənglər otağın divarlarında oynaq kölgələr yaradır.
Hər bir şəbəkə - ustanın səbrinin, diqqətinin və estetik duyumunun ifadəsidir. Formadakı simmetriya, ritm və tarixi ornamentlər Lahıcın əsrlər boyu qorunan sənət ənənəsini özündə əks etdirir.
Ağaməşədi ƏLİYEV
“Lahıc” Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğunun elmi işçisi
