Böyük oyunda yeni mərhələ: Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ailəsinə qatılması kimləri narahat edir?
Özbəkistanın paytaxtı Daşkənddə keçirilən Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 7-ci Məşvərət Görüşündə Azərbaycan Respublikası bu nüfuzlu platformanın tamhüquqlu üzvü statusunu qazandı. Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkmənistan və Özbəkistan prezidentləri tərəfindən qəbul edilən qərar regionda yeni geosiyasi və geoiqtisadi reallıqların formalaşdığını təsdiqləyir.Bu sözləri Milli Məclisin deputatı Naqif Həmzəyev Xpress.az-a açıqlamasında bildirib.
Deputatın sözlərinə görə Azərbaycan əvvəllər 2023-cü ildə Düşənbədə və 2024-cü ildə Astanada qonaq statusunda iştirak etmişdi. İndi isə Daşkənddən tam hüquqlu üzv kimi qayıtdı. Prezident İlham Əliyev bu qərarı “münasibətlərimizin dostluq və qardaşlıq xarakterini bir daha təsdiqləyən və əməkdaşlığı möhkəmləndirən addım” kimi qiymətləndirdi.
Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə inteqrasiyası yalnız siyasi iradə ilə deyil, həm də tarixi, mədəni və mənəvi əlaqələr əsasında qurulub. Prezident Əliyev qeyd edib ki, Xəzər dənizi ölkələri birləşdirən strateji amildir və Azərbaycan-Mərkəzi Asiya əlaqələrinin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Son üç ildə Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında qarşılıqlı səfərlər intensiv xarakter daşıyıb: Prezident İlham Əliyev 14, Mərkəzi Asiya liderləri isə 23 səfər edib. Bu səfərlər nəticəsində təxminən 200 ikitərəfli sənəd imzalanıb, iqtisadi, nəqliyyat, enerji və mədəni sahələrdə əməkdaşlıq genişlənib.
Azərbaycan-Özbəkistan Əməkdaşlığı:
Ticarət dövriyyəsi: 2024-cü il – 252 milyon USD; 2025-ci ilin 9 ayında – 319 milyon USD
Qarşılıqlı investisiyalar: Azərbaycan Özbəkistana 183,5 milyon USD, Özbəkistan Azərbaycana 21,8 milyon USD
120 özbək investisiyalı kommersiya təşkilatı fəaliyyət göstərir
Xalqlar arasında mədəni və akademik mübadilə proqramları, şəhər cütlükləri, mədəniyyət günləri və media forumları davam edir
İnfrastruktur və nəqliyyat sahəsində Azərbaycan kritik tranzit ölkəsi rolunu gücləndirir: Orta Dəhliz üzərində yükdaşımalar 90% artıb, Bakı-Tbilisi-Qars və Zəngəzur dəhlizi tamamlanmaq üzrədir, hava və dəniz nəqliyyatı genişləndirilir.
Enerji və rəqəmsal sahədə əməkdaşlıq da davam edir: Xəzər dənizinin dibindən elektrik və fiber-optik kabel layihələri, yaşıl enerjinin birgə inkişafı, kibertəhlükəsizlik və innovasiya sahələrində əməkdaşlıq planlaşdırılır.
Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri həm ikitərəfli, həm də beynəlxalq platformalarda fəal əməkdaşlıq edir: Türk Dövlətləri Təşkilatı, BMT, Qoşulmama Hərəkatı, İƏT, İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı və s.
Daşkənd sammitində həmçinin Türkmənistanın sədrliyi təbrik olunub. Növbəti sammit Aşqabadda keçiriləcək və Azərbaycan artıq tamhüquqlu üzv qismində iştirak edəcək.
Prezident Əliyev yekun olaraq bildirdi: “Bu qərar münasibətlərimizin dostluq və qardaşlıq xarakterini bir daha təsdiqləyir və geniş coğrafi məkanda əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edəcəkdir.”
Afaq Qurbanzadə
