Məktəbdə qəhvə içmək qadağan olunur
Polşa Səhiyyə Nazirliyi məktəblərdə qəhvə satışını tamamilə qadağan etməyə hazırlaşır. Şagirdlər arasında sürətlə artan kofein istehlakı əsas səbəb kimi göstərilir və qadağa yalnız uşaqları deyil, müəllimləri də təsir edəcək.
Polşa təhsil sistemi son dövrlərin ən çox müzakirə olunan dəyişikliklərindən biri ilə üz-üzədir. Səhiyyə Nazirliyi məktəb bufetlərində və məktəb daxilində yerləşən mağazalarda satıla bilən məhsullarla bağlı qaydalarda ciddi dəyişikliyə hazırlaşır. Yeni planın ən çox diqqət çəkən maddəsi isə qəhvə satışının tam qadağan olunmasıdır.
Burbonik-də yer alan xəbərə görə, rəsmilər bu addımın şagirdlər arasında artan kofein istifadəsinə qarşı bir tədbir olduğunu bildiriblər. Enerji içkilərinə tətbiq olunan məhdudiyyətlərdən sonra şagirdlərin kütləvi şəkildə qəhvəyə yönəlməsi, Nazirliyin diqqətini çəkən əsas problemlərdən biri olub.
Nazirlik valideynlərdən və məktəb rəhbərlərindən gələn çoxsaylı şikayətlərdən sonra hərəkətə keçib. Şikayətlərin ümumi məzmunu, şagirdlərin gün ərzində qəbul etdiyi yüksək kofein miqdarı idi.
Dövlət Səhiyyə Müfəttişliyi (PZN) xüsusilə 12 yaşdan kiçik uşaqlarda qəhvə istehlakının ciddi risklər yaratdığı barədə uzun müddətdir xəbərdarlıqlar edir. Mütəxəssislərə görə, daha böyük yaş qruplarında belə kofeinli içkilərin nəzarətli şəkildə qəbul edilməsi lazımdır, lakin bu nəzarəti praktikada təmin etmək xeyli çətindir.
Yeni qayda müəllimlər, valideynlər və səhiyyə mütəxəssisləri arasında mübahisələr yaradıb.
Tənqidlər daha çox şagirdlərin qəhvəyə çıxışının faktiki olaraq tamamilə məhdudlaşmayacağı fikri ətrafında cəmlənir. Çünki şagirdlər dərslərdən əvvəl məktəb ətrafındakı Żabka, Dino və Biedronka kimi mağazalardan asanlıqla qəhvə ala bilirlər.
Keçmiş təcrübələr də narahatlıq yaradır. Daha əvvəl zərərli qəlyanaltı məhsullarına qoyulan qadağalar, gənclər arasında sağlam olmayan qidalanma problemini aradan qaldırmamış; sadəcə məktəb xaricinə keçirmişdi. Bu ssenarinin qəhvə üçün də təkrarlana biləcəyi düşünülür.
Nazirlik yeni qaydanın 1 sentyabr 2026-cı ildən etibarən qüvvəyə minməsini planlaşdırır. Lakin bəzi iqtisadçılar qəhvə qiymətlərindəki sürətli artım səbəbindən gənclərin qəhvə istehlakının onsuz da azalmaqda olduğunu düşünürlər. Bu yanaşmaya görə, iqtisadi şərait qayda qüvvəyə minmədən təbii bir əngəl mexanizmi yarada bilər.
Polşada qəhvənin məktəblərdən tamamilə çıxarılması uşaqların sağlamlığı baxımından müsbət addım kimi qiymətləndirilsə də, tətbiqin real nəticələri barədə mütəxəssislər arasında hələ də yekdil fikir yoxdur.
Qaydanın şagirdlərin kofein istehlakını həqiqətən azaldıb-azaltmayacağı isə qadağa qüvvəyə mindikdən sonra ortaya çıxacaq kimi görünür.
Türkiyədə isə məktəblərdə qəhvə satışına dair oxşar bir qayda və ya qadağa təşəbbüsü mövcud deyil. Hazırkı tətbiqdə məktəblərdəki qida–içki standartları müəyyən qaydalara bağlansa da, qəhvəyə yönəlik xüsusi bir qadağa yoxdur.
