Mini "süni pankreas" hazırlanıb
ABŞ-ın Massachusetts Texnologiya İnstitutunun (MIT) tədqiqatçıları tip 1 diabetin müalicəsində mühüm irəliləyiş hesab edilə biləcək implantasiya olunan mini "süni pankreas" hazırlayıblar. Laboratoriyada yaradılan cihaz insulin istehsal edən pankreas adacıq hüceyrələrini özündə birləşdirir və qan şəkərinin səviyyəsi yüksəldikdə sağlam mədəaltı vəzi kimi avtomatik insulin ifraz edə bilir.
MIT News-un məlumatına görə, yeni implantın əsas üstünlüyü hüceyrələrin uzun müddət fəaliyyətini qorumasına imkan verən daxili oksigen təminatı sistemidir. Məhz bu texnologiya hüceyrələrin canlı qalmasını və qan qlükozasındakı dəyişikliklərə operativ reaksiya verməsini təmin edir.
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, implant qan şəkərinin səviyyəsini izləyərək yalnız ehtiyac yarandıqda insulin ifraz edir. Bununla da cihaz sağlam pankreasın təbii funksiyasını mümkün qədər təqlid etməyi hədəfləyir.
Hazırda tip 1 diabetdən əziyyət çəkən insanlar ömür boyu insulin qəbul etməli, qan şəkərinin səviyyəsini mütəmadi nəzarətdə saxlamalı olurlar. Yeni texnologiyanın gələcəkdə uğurla tətbiq olunacağı təqdirdə gündəlik insulin inyeksiyalarına olan ehtiyacın azalacağı, qan şəkərinin daha sabit saxlanılacağı və xəstələrin həyat keyfiyyətinin əhəmiyyətli dərəcədə yüksələcəyi gözlənilir.
Araşdırma çərçivəsində implant əvvəlcə diabetli laboratoriya siçanları üzərində sınaqdan keçirilib. Alınan nəticələr cihazın həftələrlə qan şəkərini normada saxlaya bildiyini və immun sistemində ciddi rədd reaksiyası yaratmadığını göstərib. Alimlər bu nəticələri texnologiyanın gələcək inkişafı baxımından ümidverici hesab edirlər.
Bununla belə, mütəxəssislər vurğulayırlar ki, texnologiya hələ eksperimental mərhələdədir və insanlar üzərində istifadə üçün təsdiqlənməyib. Növbəti mərhələdə implantın insan orqanizminə uyğun daha böyük modeli hazırlanacaq, ardınca isə onun təhlükəsizliyi və effektivliyini qiymətləndirmək məqsədilə klinik sınaqlar aparılacaq. Yalnız bu mərhələlər uğurla başa çatdıqdan və tənzimləyici qurumların təsdiqi alındıqdan sonra texnologiyanın tibbi praktikada tətbiqi mümkün ola bilər.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, hazırkı nəticələr tip 1 diabetin müalicəsində hüceyrə əsaslı yanaşmaların inkişafı istiqamətində mühüm elmi nailiyyət sayılsa da, bu texnologiya hələlik mövcud müalicə üsullarını əvəz etmir və klinik praktikaya daxil edilməyib.
Xpress.az
