Nobel mükafatı və rəqabətli mühitdə formalaşan “yaradıcı dağıntı”

Bu il İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı innovasiyaya əsaslanan iqtisadi artım və “yaradıcı dağıntı” nəzəriyyəsini elmi şəkildə izah etdiklərinə görə Joel Mokyr, Philippe Aghion və Peter Howitt-ə təqdim olunub.
Alimlərin nəzəriyyəsinə görə, iqtisadi inkişafın əsas hərəkətverici qüvvəsi innovativ düşüncə, rəqabət və azad sahibkarlığın birgə təsiri ilə formalaşan “yaradıcı dağıntı” prosesidir. Bu prosesdə yeni ideyalar köhnə iqtisadi modelləri sıradan çıxarır, sahibkarlıq fəaliyyəti yaranan boşluğu daha səmərəli və effektiv mexanizmlərlə doldurur, rəqabət isə bu dəyişimin davamlılığını təmin edir.
İqtisadçı-ekspert Eldəniz Əmirov Xpress.az-a açıqlamasında bildirib ki, bu nəzəriyyə xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün böyük əhəmiyyət daşıyır:
“Son bir ildə dəfələrlə qeyd etmişəm ki, davamlı iqtisadi yüksəlişin ən etibarlı yolu məhz rəqabətli mühitdə formalaşan sahibkar fəallığı və innovativ yanaşmalardır. Nobel Komitəsinin bu ilki seçimi bir daha göstərir ki, inkişaf köhnə sistemləri qorumaqla deyil, yeniliyə açıq, azad sahibkarlığın təşviq olunduğu mühitdə mümkündür.”
Əmirovun sözlərinə görə, “yaradıcı dağıntı” anlayışı qlobal iqtisadi sistemin əsas mahiyyətini açır — köhnəni dəyişmək qorxu deyil, inkişaf üçün fürsətdir.
Beləliklə, iqtisadi tərəqqi üçün əsas şərt yalnız resurs və kapital deyil, həm də azad düşüncə, innovasiya və rəqabətin harmoniyasından ibarətdir.