Cənubi Çin dənizində yeni gərginlik – Avstraliya və Çin arasında təhlükəli insident
Xpress.az xəbər verir ki, Cənubi Çin dənizində Avstraliyaya məxsus patrul təyyarəsi ilə Çin hərbi aviasiyası arasında baş verən insident iki ölkə arasında gərginliyi bir daha alovlandırıb. Avstraliya Müdafiə Nazirliyi bildirib ki, Çin Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus qırıcı təyyarə P-8A tipli patrul təyyarəsinin yaxınlığında təhlükəli manevr edərək fişənglər buraxıb. Rəsmilər bu addımı “qeyri-peşəkar və məsuliyyətsiz davranış” kimi qiymətləndiriblər.
Pekin tərəfi isə hadisəni fərqli təqdim edib. Çin ordusunun Cənub Hərbi Dairəsinin sözçüsü polkovnik Li Jianjian bəyan edib ki, Avstraliya təyyarəsi guya Çinin hava məkanına “qanunsuz daxil olub” və buna görə də “çıxarılmalı olub”. Çin rəsmisi Kanberranı “təxribatçı hərəkətlərə son qoymağa” çağırıb.
Avstraliya Müdafiə Qüvvələri isə cavabında qeyd edib ki, Avstraliya beynəlxalq hava məkanında fəaliyyət göstərib və hər bir ölkədən, o cümlədən Çindən, hərbi əməliyyatları təhlükəsiz və məsuliyyətli şəkildə aparmağı gözləyir.
Bu hadisə iki ölkə arasında son illərdə artan qarşıdurmaların davamıdır. Cənubi Çin dənizi regionunda Pekinin geniş ərazi iddiaları qonşu ölkələr və Qərb müttəfiqləri tərəfindən beynəlxalq hüquqa zidd hesab olunur.
İnsident həm də siyasi cəhətdən diqqətçəkici vaxtda baş verib – Avstraliya baş naziri Entoni Albanese hazırda Vaşinqtonda ABŞ prezidenti Donald Tramp ilə görüş keçirir. Görüşdə “AUKUS” adlı strateji təhlükəsizlik və sualtı qayıq əməkdaşlığı layihəsi müzakirə olunur.
Son illərdə oxşar hadisələr dəfələrlə yaşanıb. 2024-cü ilin fevralında və mayında Avstraliya hökuməti Çin qırıcılarının Avstraliya hərbi təyyarələrinin yaxınlığında fişəng buraxdığını bəyan etmişdi. 2023-cü ilin sonunda isə Pekin Yaponiya yaxınlığında beynəlxalq sular üzərində sonar siqnalları işlətməkdə ittiham edilmiş, nəticədə bir neçə avstraliyalı dənizçi xəsarət almışdı.
Hərbi müşahidəçilər hesab edirlər ki, bu kimi insidentlər Cənubi Çin dənizində toqquşma riskini artırır və Pekinlə Qərb ölkələri arasında strateji etimadı daha da zəiflədir.
