Körpənin beynini analiz edən süni intellekt erkən diaqnozu BELƏ ASANLAŞDIRDI
Yandex B2B Tech və Sankt-Peterburq Dövlət Pediatrik Tibb Universitetinin əməkdaşlığı nəticəsində 12 aydan kiçik körpələrin beyin inkişafını qiymətləndirən süni intellekt əsaslı yeni bir texnoloji həll hazırlanıb. Bu neyron şəbəkə, adətən günlər çəkən beyin MRT analizlərini avtomatlaşdıraraq cəmi bir neçə dəqiqə ərzində tamamlayır.
Xüsusilə serebral iflic kimi mərkəzi sinir sistemi xəstəliklərinin erkən diaqnostikasında və effektiv reabilitasiya strategiyalarının müəyyən edilməsində həkimlərə sürətli qərar dəstəyi verməsi nəzərdə tutulur.
Serebral iflicin müalicəsi və xəstəliyin gedişatının idarə olunması üçün erkən diaqnoz həyati əhəmiyyət daşıyır. Lakin həyatın ilk 12 ayında bu xəstəliyi müəyyənləşdirmək, müasir tibbin ən çətin sahələrindən biri sayılır. Bunun iki əsas səbəbi var:
Sürətli beyin inkişafı: Körpələrin beyni bu dövrdə son dərəcə dinamik inkişaf mərhələsində olur.
Aşağı kontrast: MRT görüntülərində boz və ağ maddə arasındakı kontrastın zəif olması — yəni beyin toxumalarının bir-birindən aydın fərqləndirilməsinin çətinliyi — diaqnoz prosesini xeyli mürəkkəbləşdirir.
Hətta təcrübəli radioloq üçün belə bir beyin MRT görüntüsünü şərh etmək və hesabat hazırlamaq bir neçə saatdan günlərə qədər vaxt apara bilər. Xüsusən xəstəliyin uzunmüddətli izlənməsi zamanı yüzlərlə görüntünün analiz edilməsi həm həkimlərin iş yükünü, həm də nəticə gözləmə müddətini artırır.
Tədqiqatçılar bu çətinlikləri aradan qaldırmaq üçün süni intellekt texnologiyasından yararlanıblar. Lakin bu sahədə süni intellekt modellərini təlim etdirmək üçün tələb olunan klinik məlumat bazası – yəni beyin MRT-lərində boz və ağ maddənin sərhədlərinin qeyd olunduğu görüntülər (seqmentasiya maskaları) – kifayət qədər məhdud idi.
Yandex mütəxəssisləri bu çatışmazlığı aradan qaldırmaq məqsədilə universitetin klinik ekspertləri ilə sıx əməkdaşlıq edərək yeni annotasiyalar (izahlar) hazırlayıblar. Nəticədə yaradılan xüsusi neyron şəbəkə arxitekturası daxili sınaqlarda körpə beyinlərində boz və ağ maddəni 90%-dən yuxarı dəqiqliklə ayırd edə bilib.
Bu yenilik, rutin MRT taramalarının avtomatik seqmentasiyası sayəsində radioloqlara daha mürəkkəb hallara fokuslanmaq imkanı verərək klinik səmərəliliyi əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Bundan əlavə, bu alət körpə beyin görüntülərinin təhlilində az təcrübəsi olan mütəxəssislərə də dəstək olur.
Yandex-in bu yeni süni intellekt həlli klinik proseslərə inteqrasiya olunduqda bir sıra əhəmiyyətli üstünlüklər təqdim edir:
Sürət: MRT analizləri və seqmentasiyası, günlər çəkən əl əməliyyatları əvəzinə cəmi bir neçə dəqiqəyə tamamlanır və vaxtında müalicəyə başlama imkanı yaradır.
Dəqiqlik: 90%-dən artıq dəqiqliklə körpə beynindəki boz və ağ maddəni obyektiv şəkildə ayıraraq ölçmələr aparır.
Qlobal əlçatanlıq: Neyron şəbəkənin kodu açıq mənbə kimi GitHub platformasında pulsuz dərc edilib. Bu, dünyanın müxtəlif ölkələrindəki tibb müəssisələrinin sistemi asanlıqla tətbiq etməsinə və serebral iflicin erkən diaqnozu üzrə qlobal səviyyədə tərəqqiyə töhfə verməsinə şərait yaradır.
Bu texnologiya, həkimlərin daha dəqiq və vaxtında diaqnoz qoymasına, həmçinin ən uyğun müalicə strategiyalarını müəyyənləşdirməsinə kömək etməyi hədəfləyir.
