Səsinizi itirmisinizsə nə etməli?
Kəskin respirator virus infeksiyaları, qrip və COVID-19 hələ də geniş yayılır. Son dövrlərdə yoluxan insanların bir qismi səs itkisi kimi ağırlaşmalarla üzləşir. Bu hal iş qabiliyyətini azaldır və həyat keyfiyyətinə təsir göstərir. “Abzats” mütəxəssislərlə birlikdə belə vəziyyətdə necə davranmalı olduğunuzu araşdırıb.
Xpress.az xəbər verir ki, İmmunoloq, tibb elmləri doktoru Nikolay Kryuçkovun sözlərinə görə, bu il fərqli viruslara yoluxma halları xüsusilə çox olub və vəziyyət həm kəskin respirator virus infeksiyaları, həm də COVID-19 üçün çətin keçib. O bildirir ki, infeksiyaların müəyyən faizində səs telləri də zədələnə bilər:
“Bir çox respirator viruslar qırtlaq və burun-udlaqda iltihaba, eləcə də laringitə səbəb olur. Selik artımı və iltihab normal səsin formalaşmasına mane olur. Spesifik olaraq səs tellərinə təsir edən ayrıca virus yoxdur — bütün respirator viruslar bunu edə bilər. Üstəlik, onlar ikincili bakterial infeksiyalara, o cümlədən sətəlcəmə səbəb ola bilər.”
Yuxarı tənəffüs yollarının zədələnməsi xəstəliyin uzanmasına gətirib çıxara bilər. Buna görə ilk simptomlar — məsələn, qızdırmasız boğaz ağrısı — başlayan kimi tədbir görmək vacibdir: bol ilıq maye içmək (seliyi incəltməyə kömək edən içkilər üstünlük təşkil etməlidir), boğazı isti saxlamaq və səs tellərini qorumaq.
Pediatr və immunogenetik İqor Kaşaba vurğulayır:
“Səsinizi itirmisinizsə və boğazınız ağrıyırsa, xüsusilə də uzun müddət danışmağı tələb edən işdə çalışırsınızsa, nitqi minimuma endirməlisiniz. Mümkünsə, xəstəlik məzuniyyəti götürün. Səs tellərini yormamaq çox vacibdir. Şoran məhlulu ilə buxar qəbul etmək də yaxşı təsir edir — bu, səs tellərini yumşaldır və nəmləndirir.”
Səs itkisi zamanı əsas qayda — tam sükutdur. Maraqlı faktdır ki, bu dönəmdə musiqiyə qulaq asmaq da məsləhət görülmür, çünki güzgü neyronları səbəbindən səs telləri ifaçının səsini “təqlid etməyə” meyllidir. Pıçıltı ilə danışmaq xüsusilə zərərlidir, çünki səs tellərini daha da gərginləşdirir.
Natiqlik üzrə ekspert Olqa Sosina bunu belə izah edir:
“Nitq peşəsi sahibləri çıxışdan əvvəl qəhvə, çay və şirniyyatdan uzaq durmalıdırlar. Bu kimi qidalar vəziyyəti ağırlaşdıra bilər. Danışmazdan bir saat əvvəl yeməkdən çəkinmək lazımdır. Səs telləri bu qidalardan örtülə bilər və bu, nitqin keyfiyyətini azaldır. Ona görə yalnız ilıq su tövsiyə olunur.”
Xəstəlik zamanı pəhrizinizdə kofein, qazlı içkilər, ədviyyatlı, turş, çox isti və ya soyuq qidalar olmamalıdır — bunlar səs tellərini qıcıqlandıra bilər. Kəskin mərhələdə və sağalma dövründə həkim təlimatlarına riayət etmək və təyin olunan dərmanları qəbul etmək vacibdir.
Səsin bərpasından sonra məşqlər
Səsiniz əvvəlki gücünə qayıtdıqdan sonra səs tellərini səmərəli məşqlərlə çalışdırmaq faydalı olar. Olqa Sosina iki əsas texnika ilə tanış edir:
“Səsi oyadırıq” – Ağız bağlı, çənə boş vəziyyətdə, tənəffüs imkan verdiyi müddətdə zümzümə etmək.
“Təyyarə” – Zümzüməni aşağı notdan başlayıb yavaş-yavaş yüksəltmək, sonra yenidən aşağı səslərə “enmək”. Bu, səs lentlərinin elastikliyini artırır.
Mütəxəssis, ümumiyyətlə boğaz və səs tellərinin sağlamlığı üçün diafraqma ilə nəfəs almağı öyrənməyi məsləhət görür. Bu barədə onlayn mənbələrdən və ya ictimai çıxış kurslarından faydalana bilərsiniz.
