Alimlər Yer kürəsinin 3000 km dərinliyinə “baxdı”: Planetin ən sirli qatı açılır
Yer kürəsi “rentgen” kimi skan edilib: Təxminən 3000 km dərinlikdə nə gizlənir?
Xpress.az xəbər verir ki, geoloqlar Yer mantiyası ilə nüvə arasındakı sərhədin bu günə qədər əldə olunmuş ən detallı görüntüsünü yaradıblar. Bunun üçün onlar 1995-ci ildən bəri dünyada baş vermiş 5300-dən çox güclü zəlzələnin seysmik məlumatlarını təhlil ediblər.
Zəlzələlər zamanı yaranan seysmik dalğalar Yer kürəsinin bütün təbəqələri boyunca yayılır və süxurların sıxlığına və quruluşuna uyğun olaraq sürətlərini dəyişir. Bu fərqlər alimlərə planetin daxili quruluşunu sanki rentgen şüaları ilə “görməyə” imkan verir.
Mantiya ilə nüvə arasındakı sərhəd təxminən 2900 km dərinlikdə yerləşir. Alimlərin fikrincə, qədim tektonik lövhələrin qalıqları məhz bu zonada toplanır. Milyonlarla il ərzində bu lövhələr mantiyanın dərinliklərinə doğru bataraq nüvə ilə sərhəd boyunca yayılmış və mürəkkəb yeraltı strukturlar formalaşdırmışdır.
Tədqiqat nəticələri göstərib ki, bu sərhəd tam hamar deyil. Daha əvvəl burada nəhəng anomal bölgələr aşkar edilmişdi, lakin yeni məlumatlar onların forması, ölçüsü və yerləşməsi barədə daha dəqiq təsəvvür əldə etməyə imkan verib. Həmçinin seysmik dalğaların yayılmasında müşahidə olunan fərqlər mineral kristallarının istiqaməti ilə əlaqələndirilir ki, bu da mantiyanın daxilində qeyri-bərabər material axınlarının mövcudluğunu göstərir.
Alimlər hesab edirlər ki, bu nəticələr Yer kürəsinin daxili proseslərini daha dərindən anlamağa kömək edəcək. Tədqiqatlar mantiyanın hərəkət mexanizmlərini, vulkanizmin yaranmasını və ümumilikdə planetin geoloji təkamülünü izah etmək baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
