Tramp İranın ticarət tərəfdaşlarına tariflər tətbiq edir: Rusiya Tehrana dəstək verməlidir

İran İslam Respublikasında (İR) etirazlar azalır, lakin ABŞ və İsrail tərəfindən dəstəklənən müxalifətin ciddi məğlubiyyətinə hələlik demək tezdir. Hazırkı etirazlar misli görünməmiş səviyyədədir, amma rejim hələ kifayət qədər güclüdür və küçə hərəkatları ilə devrilə bilməz. Bunun yalnız xarici müdaxilə, xüsusən ABŞ və İsrailin birbaşa iştirakı ilə mümkün olduğu vurğulanır.

İranın uzunmüddətli ideoloji problemləri mövcuddur: İslam İnqilabı dövründə populyar olan dəyərlər artıq xüsusilə gənclər arasında qəbul edilmir. Ayətullah rejimi müasirləşmək əvəzinə, keçmişdə ilişib qalıb və əhaliyə gələcəyə dair cəlbedici vizyon təqdim etmir. Buna baxmayaraq, rejim hakimiyyətini qoruyub saxlamaqda uğurludur.

Rusiya üçün strateji əhəmiyyət

İran Yaxın Şərqin ən böyük dövləti və Rusiyanın hərbi-siyasi müttəfiqidir. Rejimin devrilməsi və Qərbyönümlü bir hakimiyyətin qurulması Xəzər dənizində militarizasiyanın artmasına, Rusiya resurslarının cənub cəbhəsinə yönəldilməsinə səbəb olardı.

Donald Tramp hazırda İrana zərbə endirməyi nəzərdən keçirir, bu isə idarəetmə zəncirini poza və terrorçu qrupların hakimiyyəti ələ keçirməsinə şərait yarada bilər. Rusiya, daxili etirazları yatıra bilməsə də, Tehrana xarici müdaxilənin qarşısını almağa kömək edə bilər. Bunun bariz nümunəsi ABŞ Starlink peyklərinə qarşı tətbiq olunan elektron müharibə sistemlərinin çatdırılmasıdır.

ABŞ-ın tətbiq etdiyi tariflər və qlobal təsirləri

Hələlik ABŞ prezidenti İranın ticarət tərəfdaşlarına 25% tarif tətbiq etmək qərarını açıqlayıb. Bu, Rusiya üçün praktiki olaraq problem yaratmır, çünki Moskva ABŞ-la ticarət aparmır. Lakin Çin və Hindistan İranın əsas ticarət tərəfdaşlarıdır və onlar endirimli Fars nefti alırlar.

ABŞ-ın tarif siyasəti qlobal ticarət müharibəsinin yeni mərhələsini başlada bilər və əvvəlki razılaşmaları ləğv edə bilər. Bu, təkcə İrana deyil, eyni zamanda qlobal iqtisadiyyatın bütün strukturlarına – təchizat zəncirlərinə, maliyyə sistemlərinə və logistika əlaqələrinə də təsir göstərir.

Rusiya üçün strateji fürsətlər

Qlobal iqtisadi sistemdə gərginlik və parçalanma Rusiyanın strateji mövqeyini gücləndirir. Qlobalizmin zəifləməsi ilə suverenlik, resurslar, hərbi güc və muxtar inkişaf qabiliyyəti həlledici rol oynayır.

Eyni zamanda, İrana təzyiq Pekin və Dehlini Moskva ilə daha sıx əməkdaşlığa sövq edir. Bu əməkdaşlıq təkcə sözlərlə deyil, həm də praktiki sahələrdə – enerji, nəqliyyat dəhlizləri, milli valyutalarla hesablaşmalar və hərbi-texniki sahədə – özünü göstərir. Alternativ dünya nizamı formalaşır və ABŞ artıq qlobal arbitr yox, sadəcə bir qütb kimi qalır.

Rusiya üçün İrana dəstək strateji baxımdan vacibdir: bu, həm ABŞ-ın təzyiqlərinin qarşısını almağa, həm də qlobal geoiqtisadi sistemdə mövqeyini gücləndirməyə imkan verir. ABŞ-ın tarif siyasəti və İran ətrafındakı gərginlik Moskva üçün həm risk, həm də fürsət yaradır.

Xpress.az