Almaniya niyə hələ də faks dövründə yaşayır?
Texnoloji innovasiyaların beşiyi sayılan Almaniya dövlət idarəçiliyində hələ də faks aparatları və kağız sənədlərlə işləməyə davam edir. Bu isə ölkəni rəqəmsal hökumət sahəsində Danimarka və Hindistan kimi dövlətlərdən xeyli geri salır.
Almaniyada ünvan dəyişikliyi edən hər bir şəxs bunu rəsmi qurumlarda qeydiyyatdan keçirməlidir. Praktikada isə bu proses çox vaxt bələdiyyəyə zəng etmək, həftələrlə görüş növbəsində gözləmək və sonda sənədləri şəxsən təqdim etmək deməkdir. Hətta həkim qəbuluna gedərkən tibbi sığorta kartını unutmaq belə problemi dərhal həll etmir – bəzi hallarda məlumatların ötürülməsi üçün yeganə yol faks hesab olunur.
Almaniyanın İT sənayesi assosiasiyası Bitkomun nümayəndəsi Feliks Lesnerin DW-yə verdiyi məlumata görə, ölkədəki şirkətlərin təxminən 77 faizi hələ də faksdan istifadə edir. Onun sözlərinə görə, şirkətlərin əksəriyyəti bunu dövlət qurumları ilə ünsiyyət üçün “zəruri vasitə” sayır. Məhz bu məqam problemin kökünü açıq şəkildə göstərir: əsas maneə dövlət sektorudur.
Elektron hökumətdə gerilik
Avropa İttifaqı ölkələri mütəmadi olaraq rəqəmsal inkişaf səviyyəsinə görə qiymətləndirilir. Almaniya ümumi rəqəmsallaşma baxımından orta pillədə yer alsa da, elektron hökumət xidmətləri sahəsində ciddi gerilik nümayiş etdirir. Capgemini konsaltinq şirkətinin hesabatına əsasən, Almaniya bu göstərici üzrə AB ölkələri arasında 24-cü yerdədir.
Halbuki proqramlaşdırıla bilən kompüter, SIM kart və MP3 texnologiyası məhz alman mühəndislərinin ixtiralarıdır. Buna baxmayaraq, avtomobilin qeydiyyata alınması və ya nikah şəhadətnaməsinin əldə edilməsi hələ də uzun növbələr və vaxt itkisi ilə müşayiət olunur. Düsseldorf Rəqəmsal Agentliyinin rəhbəri Frank Reinartz problemi belə izah edir:
"“Bizdə strategiyalar mövcuddur. Problem onların real icrasındadır.”"
Kiçik və orta sahibkarlar da həddindən artıq bürokratiyadan şikayətlənir. Rəqəmsal həllərin yaxın gələcəkdə tam tətbiqi isə hələ real görünmür.
Federal struktur – əsas əngəl
Təxminən 650 min əhalisi olan Düsseldorf şəhərində 580 inzibati xidmətdən cəmi 120-si onlayn təqdim olunur. Bu göstərici cəmi 20 faizi bir qədər ötür. Bununla belə, Düsseldorf Bitkom-un Smart City Index reytinqində altıncı yerdə qərarlaşıb. Paytaxt Berlin isə ilk 40-lığa düşməkdə belə çətinlik çəkir.
Reinartz-a görə, problemin əsas səbəblərindən biri Almaniyanın federal idarəetmə sistemidir. 16 ştatdan ibarət strukturda vahid rəqəmsal həllər azdır və bir çox proseslər bələdiyyələrin öhdəsinə buraxılır. Nəticədə eyni xidmət üçün müxtəlif şəhərlərdə fərqli və uyğunlaşmayan sistemlər yaradılır.
Tədqiqatçı Stefani Köl bu vəziyyəti “institusional inflyasiya” adlandırır:
"“Hər qurum yalnız öz sahəsində həll yolu axtarır. Sistemlər arasında əlaqə yoxdur, bəzən istifadə edilən texnologiyalar bir-biri ilə uyğun gəlmir.”"
Danimarka nümunəsi
Almaniya hələ müzakirələr apararkən, Danimarka rəqəmsal hökumət modelini artıq reallaşdırıb. Borger.dk platforması vasitəsilə vətəndaşlar 2000-dən çox dövlət xidmətinə onlayn çıxış əldə edirlər. Vergi, səhiyyə və sosial xidmətlər demək olar ki, tam rəqəmsallaşıb.
Bu sistemin əsasını məcburi rəqəmsal şəxsiyyət vəsiqəsi təşkil edir. Danimarka Rəqəmsal İdarəetmə Agentliyinin məlumatına görə, yetkin əhalinin 97 faizi rəqəmsal identifikasiyaya malikdir. Vahid identifikasiya nömrəsi məlumat mübadiləsini asanlaşdırır və qurumlar arasında xidmətlərin sürətli inteqrasiyasına imkan verir.
Lakin Almaniyada tarixi səbəblər – nasist rejimi və Şərqi Almaniya dövründə aparılan kütləvi nəzarət – mərkəzləşdirilmiş məlumat sistemlərinə qarşı güclü etimadsızlıq yaradıb.
Hindistanın sürətli sıçrayışı
Hindistan isə qısa müddətdə rəqəmsallaşmanın mümkün olduğunu sübut edib. Cəmi 15 il ərzində yaradılan Aadhaar elektron şəxsiyyət sistemi hazırda əhalinin 99,9 faizi tərəfindən istifadə olunur. Bu sistem UPI rəqəmsal ödəniş platforması ilə inteqrasiya olunub və hətta küçə satıcıları tərəfindən də geniş tətbiq edilir.
Hindistanın aparıcı İT şirkətlərindən biri olan TCS-in nümayəndəsi Tej Paul Bhatla bildirir ki, Aadhaar və UPI olmasaydı, bank hesablarının bugünkü istifadəsinə çatmaq üçün 48 il lazım gələrdi.
Nəticə
Mütəxəssislərin fikrincə, güclü rəqəmsal infrastruktur yalnız dövlət xidmətlərini deyil, eyni zamanda iqtisadi artımı da sürətləndirə bilər. Əks halda, Almaniya kimi inkişaf etmiş ölkələr belə qlobal rəqabətdə daha çevik və sürətli iqtisadiyyatlar qarşısında zəif mövqedə qala bilər.
