Rekord qar yağışları: Elmi izah
Qlobal istiləşmə ilk baxışda daha az qar və daha mülayim qışlar demək kimi görünə bilər. Lakin elm adamlarının izahına görə, iqlim dəyişikliyi bəzi hallarda daha güclü və intensiv qar yağışlarına da səbəb ola bilər.
Son həftələrdə dünyanın müxtəlif bölgələrində müşahidə olunan güclü qar yağışı və qış fırtınaları bunu bir daha göstərdi. Rusiyanın Kamçatka yarımadası 1970-ci illərdən bəri ən qarlı mövsümünü yaşayır. Yaponiyada bir həftə ərzində güclü qar və sərt hava şəraiti nəticəsində 10 nəfər həyatını itirib. ABŞ-də qar fırtınası onlarla insanın ölümünə, minlərlə uçuşun ləğvinə və genişmiqyaslı elektrik kəsintilərinə səbəb olub. Türkiyənin bir çox bölgəsində isə qarın hündürlüyü metrələrlə ölçülür, bəzi şəhərlərdə şaxtalı hava və buzlanma minlərlə insanın xəsarət almasına gətirib çıxarıb.
Atmosfer istiləşdikcə hava daha çox su buxarı saxlaya bilir. Bu isə o deməkdir ki, yağıntı zamanı atmosferdə daha çox rütubət mövcud olur. Əgər temperatur sıfır dərəcədən aşağıdırsa, bu əlavə rütubət güclü qar şəklində yerə düşür. Nəticədə qısa müddətdə rekord həcmdə qar yağa bilər.
Arktika bölgəsi Yer kürəsinin digər hissələrinə nisbətən daha sürətlə istiləşir. Bu proses “qütb gücləndirilməsi” adlanır. Temperatur fərqlərinin azalması isə jet axınlarının (atmosferdə sürətli hava cərəyanlarının) zəifləməsinə və dalğavari hərəkət etməsinə səbəb olur. Bunun nəticəsində qütb soyuqları daha cənub enliklərinə enə bilir və uzunmüddətli şaxtalı hava şəraiti yaradır.
İqlim dəyişikliyi hava hadisələrinin intensivliyini artırır. Bu, yalnız istilər və quraqlıqlarla deyil, həm də güclü qar, fırtına və daşqınlarla özünü göstərir. Yəni ümumi orta temperatur artsa da, ekstremal qış hadisələri tamamilə yox olmur — əksinə, bəzi hallarda daha dağıdıcı olur.
Alimlərin fikrincə, gələcəkdə bir çox bölgədə qışlar ümumilikdə daha qısa və mülayim keçsə də, arada baş verən qar fırtınaları daha intensiv və kəskin ola bilər. Bu isə iqlim dəyişikliyinin ziddiyyətli və mürəkkəb təsirlərindən biridir.
