8 Mart necə yarandı? Dünya Qadınlar Gününün tarixi
19-cu əsrdə sənaye müəssisələrində çalışan işçilərin, xüsusilə də qadınların əmək şəraiti olduqca ağır idi. Uzun iş saatları, aşağı əməkhaqqı və təhlükəli iş mühiti onların gündəlik həyatının bir hissəsinə çevrilmişdi.
1857-ci il 8 mart tarixində ABŞ-ın New York City şəhərində təxminən 40 min qadın toxuculuq işçisi daha yaxşı əmək şəraiti və ədalətli maaş tələbi ilə tətilə başladı. Tətil zamanı polis işçilərə müdaxilə etdi, onları fabrikə sıxışdırdı və qapıları bağladı. Bu zaman baş verən yanğın nəticəsində fabrikdə qapalı qalan 129 qadın işçi həyatını itirdi.
Bu faciə bütün dünyada böyük əks-səda doğurdu. İşçi hüquqları ilə bağlı ciddi müzakirələr başladı və həlak olan qadınların dəfn mərasiminə on minlərlə insan qatıldı.
Hadisədən 53 il sonra keçirilən Beynəlxalq Sosialist Qadınlar Konfransında Almaniya Sosial Demokrat Partiyasının nümayəndəsi Clara Zetkin 8 mart tarixinin qadınların hüquq və bərabərlik uğrunda mübarizəsinin simvolu kimi qeyd olunmasını təklif etdi. Bu təklif konfrans iştirakçıları tərəfindən yekdilliklə qəbul edildi və beləliklə 8 mart ilk dəfə beynəlxalq səviyyədə Qadınlar Günü kimi tanındı.
İlk konfransdan 11 il sonra keçirilən növbəti Beynəlxalq Qadınlar Konfransında günün adı “8 Mart Dünya Əməkçi Qadınlar Günü” kimi rəsmiləşdirildi.
İlk illərdə, təxminən 60 il ərzində bir çox ölkədə bu günün qeyd olunması qadağan edilmişdi. Lakin 1960-cı illərdən etibarən ABŞ-da da qeyd olunmağa başlanması beynəlxalq səviyyədə bu günə diqqətin artmasına səbəb oldu.
Nəticədə 16 dekabr 1977-ci ildə United Nations Baş Assambleyası 8 mart tarixinin rəsmi şəkildə qeyd olunmasını qəbul etdi. BMT bu günü “Dünya Qadınlar Günü” kimi adlandırdı. Bununla belə, bəzi mənbələrdə günün əslində əməkçi qadınların xatirəsinə həsr olunmuş anım günü olduğu xüsusi vurğulanmır. Bu səbəbdən hər il “Əməkçi Qadınlar Günü”, yoxsa “Qadınlar Günü” olması ilə bağlı müzakirələr yenidən gündəmə gəlir.
Türkiyədə isə bu gün ilk dəfə 1921-ci ildə “Dünya Əməkçi Qadınlar Günü” adı ilə, daha çox kiçik miqyasda qeyd olunub. Geniş şəkildə qeyd edilməyə başlanması isə 1970-ci illərin sonlarına təsadüf edir.
Lakin 1980-ci ildə baş verən hərbi çevrilişdən sonra 8 mart tədbirləri bir müddət qadağan edildi və 4 il ərzində qeyd olunmadı. 1984-cü ildən etibarən isə Dünya Qadınlar Günü yenidən qeyd olunmağa başladı və bu gün qadınların hüquqları, bərabərliyi və cəmiyyətdəki rolunun xatırlandığı mühüm günlərdən birinə çevrildi. 
