Pərakəndə satış böhranı: Mağazalar niyə bağlanır?
Forbes jurnalının məlumatına görə, Rusiyada pərakəndə satış sektoru kritik dönüş nöqtəsinə çatıb. Son 25 ildə ilk dəfə olaraq ölkədə fəaliyyət göstərən mağazaların ümumi sayı azalmağa başlayıb. Bu tendensiya xüsusilə iri şəhərlərdə daha qabarıq hiss olunur. 2026-cı ilin əvvəlinə olan məlumata əsasən, Moskvada mağazaların sayı əvvəlki illə müqayisədə 4500, Sankt-Peterburqda isə 3000 azalıb. Ən ciddi geriləmə ərzaq pərakəndə satışı sektorunda qeydə alınıb.
“Infoline” analitiklərinin hesabatına görə, “VkusVill” şəbəkəsi 2025-ci ilin sonuna qədər 286 mağazasını bağlayıb. Nəticədə şirkətin mağaza sayı 12,7% azalaraq 1973-ə düşüb. Xüsusilə sahəsi 100 kvadratmetrə qədər olan kiçik mağazalar seqmentində kəskin azalma müşahidə olunur — bu kateqoriyada təxminən 25%-lik geriləmə qeydə alınıb.
Ekspertlər mövcud vəziyyəti sektor üçün “mükəmməl fırtına” kimi qiymətləndirirlər. İqtisadçı Oleq Nikolayevin fikrincə, ənənəvi (oflayn) pərakəndə satış iki istiqamətdən təzyiq altındadır: bir tərəfdən illər boyu yığılan struktur problemlər, digər tərəfdən isə sürətlə böyüyən onlayn platformaların güclü rəqabəti.
Vəziyyətin daha da ağırlaşdığını göstərən əsas göstəricilərdən biri yeni mağazaların açılış tempinin kəskin azalmasıdır. 2025-ci ildə yeni marketlərin açılması əvvəlki dövrlərlə müqayisədə altı dəfə azalıb ki, bu da sektorun müasir tarixində ən zəif nəticə hesab olunur. Azalan mənfəət, artan vergi yükü və zəif istehlak tələbi böhranı dərinləşdirən əsas amillərdir.
Bunun əksinə olaraq, onlayn ticarət infrastrukturu sürətlə genişlənir. “Yandex Maps” məlumatına görə, 2025-ci ildə sifariş qəbul və təhvil məntəqələrinin sayı 45% artaraq 226 400-ə çatıb. Bu məntəqələr artıq ən ucqar yaşayış məntəqələrində belə açılır və ənənəvi mağazalar üçün ciddi rəqabət yaradır.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu dəyişikliklər müəyyən mənada təbii prosesdir. Kütləvi bazar malları satan kiçik mağazalar qiymət, çeşid və logistika baxımından onlayn platformalarla rəqabətdə geri qalır. Bununla yanaşı, Rusiyada alternativ pərakəndə satış formatlarının yetərincə inkişaf etməməsi də vəziyyəti çətinləşdirir.
Xüsusilə kənd təsərrüfatı kooperasiyası yerli biznes üçün potensial inkişaf istiqaməti hesab olunsa da, hazırkı şəraitdə dövlət dəstəyi daha çox iri istehsalçılara yönəldilir. Bu isə kiçik və orta sahibkarlığın inkişaf imkanlarını məhdudlaşdırır.
Nəticə olaraq, Rusiyada pərakəndə satış sektoru ciddi transformasiya mərhələsinə daxil olub. Ənənəvi mağaza modelləri sürətlə aktuallığını itirir və bazar getdikcə rəqəmsal ticarət platformalarının xeyrinə dəyişir. Bu prosesin yaxın illərdə daha da dərinləşəcəyi gözlənilir.
Xpress.az
