Azərbaycanda rieltor BAZARI - Xidmət haqları necə tənzimlənir?
Azərbaycanda, xüsusilə, paytaxtda rieltor (makler) fəaliyyəti geniş yayılıb. Lakin tam formalaşmayıb. Həmçinin, ölkədə rieltor fəaliyyəti haqqında qanunvericilik mövcud deyil.
Mülki Məcəllədə bu məsələ qismən əksini tapıb. Amma bu tamamilə rieltor-mülkiyyətçi, rieltor-alıcı, rieltor-kirayəçi münasibətlərini tənzimləmir. Bu haqda qanun layihəsi, təkliflər 2012-ci ildə parlamentə təqdim olunsa da qəbul olunmayıb. Ona görə də əmlak, kirayə bazarında bir qarışıqlıq hökm sürür. Yəni rieltorun göstərdiyi xidmətin haqqını nəyə əsasən müəyyən etdiyi bəlli deyil.
Mülki Məcəlləyə görə, rieltorluqla bağlı haqqı satıcı ödəməlidir. Ödənilən vəsaitdən isə o, vergi ödəməlidir. Ölkəmizdə isə vasitəçilər həm satıcıdan, həm alıcıdan, həmçinin, kirayəçidən vergi alırlar.
Mövzuya münasibət bildirən deputat Vüqar Bayramov Bizim.Media-ya bu münasibətlərin beynəlxalq təcrübədə də bazar tərəfindən tənzimləndiyini deyib.
Millət vəkili hesab edir ki, bu istiqamətdə nəzarətin və monitorinqin gücləndirilməsi vacibdir:
“Azərbaycanda bu fəaliyyəti həyata keçirmək üçün, xüsusən də rəsmi olaraq vergi ödəyicisi olmaq və rəsmi vergi ödəyicisi kimi bu fəaliyyəti, bu xidməti göstərmək tələbi var. Bu istiqamətdə nəzarətin gücləndirilməsi xüsusən vergidən yayınmanın qarşısının alınması baxımından vacibdir.
Ödənişlər tərəflər arasında anlaşma və ya bağlanmış müqavilə nəticəsində mümkün olur. Liberal ölkələrdə belə fəaliyyətlərin inzibati deyil, bazar vasitəsilə tənzimlənməsi daha məqsədəuyğun hesab olunur. Burada xüsusən də rəqabətin güclənməsi, vergi intizamının daha da artırılması və nəzarətin gücləndirilməsinə ehtiyac var.
Bütün bunlar daha uyğun xidmət haqqının müəyyənləşdirilməsinə gətirib çıxara bilər. Ümumiyyətlə, dünya təcrübəsində xidmət haqları məhz bazar tərəfindən, tələb-təklif əsasında müəyyənləşir və həmin məbləğə uyğun olaraq da ödənişlər həyata keçirilir”.
