Bu gün pravoslav xristianlarının Pasxa bayramıdır

Pravoslav xristian dünyasında bu gün ən müqəddəs və mənəvi baxımdan ən dərin məna daşıyan bayramlardan biri — Pasxa qeyd olunur. Bu bayram təkcə dini mərasim deyil, həm də minilliklər boyu formalaşmış ənənələrin, inancların və mədəniyyətin vəhdətini əks etdirir.

Pasxa bayramının əsasını İsa Məsihin çarmıxa çəkildikdən sonra üçüncü gün dirilməsi təşkil edir. Xristian inancına görə, bu hadisə ölüm üzərində qələbənin, ümidin və yenidən doğuluşun rəmzidir. İnanclara əsasən, İsa Məsih insanların günahlarını öz üzərinə götürərək bəşəriyyəti xilas etmiş və dirilməklə əbədi həyatın mümkünlüyünü göstərmişdir. Bu səbəbdən Pasxa yalnız matəm və kədərdən sonra gələn sevinc deyil, həm də ruhani yenilənmə və bağışlanma çağırışıdır.

Pravoslav ənənələrinə görə, Pasxaya hazırlıq uzunmüddətli Böyük Oruc dövrü ilə başlayır. Bu dövrdə möminlər həm fiziki, həm də mənəvi təmizlənməyə çalışır, ibadətlərə daha çox vaxt ayırır və gündəlik həyatlarında sadəliyə üstünlük verirlər. Bayramdan əvvəlki son həftə — Müqəddəs Həftə isə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu günlərdə İsa Məsihin son günləri, çarmıxa çəkilməsi və dəfn olunması xatırlanır.

Ənənəyə əsasən, cümə axşamı günü evlərdə xüsusi Pasxa çörəyi — kuliç bişirilir və müxtəlif şirniyyatlar hazırlanır. Həmçinin yumurtalar boyanır ki, bu da həyatın və dirilmənin simvolu hesab olunur. Şənbə günü möminlər bu nemətləri kilsəyə apararaq xeyir-dua alırlar. Şənbədən bazara keçən gecə isə ən təsirli dini mərasimlərdən biri keçirilir: möminlər kilsə ətrafında şamlarla yürüş edir, bu isə qaranlıqdan işığa keçidi, yəni dirilişi simvolizə edir.

Pasxa gecəsinin ən mühüm anı “İsa Dirildi!” (“Xristos voskres!”) nidalarının səsləndirilməsidir. Bu sözlərə qarşılıq olaraq “Həqiqətən dirildi!” cavabı verilir. Bu bayramlaşma forması pravoslav dünyasında əsrlərdir dəyişməz qalır.

Bayram günü ailələr bir araya gəlir, süfrələr açılır, insanlar bir-birinə kuliç və boyanmış yumurtalar hədiyyə edir, yumurta döyüşdürmək kimi ənənəvi oyunlar oynanılır. Bu mərasimlər həm birlik, həm də sevincin paylaşılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Tarixi və dini baxımdan Pasxa qədim yəhudi bayramı olan Pesax ilə də əlaqələndirilir. Pesax yəhudilərin Misirdən azad olunmasını qeyd etdiyi halda, Pasxa xristianlıqda ruhani azadlığın və qurtuluşun simvoluna çevrilmişdir. Dil baxımından da bu əlaqə özünü göstərir — bir çox xalqlarda bayramın adı oxşar şəkildə səslənir.

Müasir dövrdə Pasxa müxtəlif ölkələrdə fərqli formalarda qeyd olunsa da, onun əsas mahiyyəti dəyişməz qalır: ümid, yenilənmə, sevgi və inam. Kilsə ibadətləri, səhər duaları, dini yürüşlər və simvolik atributlar — xüsusilə yumurta və şam — bu bayramın ümumbəşəri elementləri kimi qorunub saxlanılır.

Beləliklə, Pasxa yalnız dini bayram deyil, həm də insanlara həyatın davamlılığını, çətinliklərdən sonra gələn işığı və mənəvi dirçəlişi xatırladan dərin mənalı bir gündür.