Hansı dondurmalar sağlamlıq üçün daha ZƏRƏRLİDİR?
Yay aylarında ən çox istehlak edilən məhsullardan biri dondurmadır. Dondurma müəyyən miqdarda süd, kalsium və enerji mənbəyi sayılsa da, bazarda satılan bütün dondurmalar eyni keyfiyyətə malik deyil. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bəzi dondurma növləri tərkibindəki əlavə maddələrə görə sağlamlıq üçün risk yarada bilər.
1. Bitki yağı ilə hazırlanan dondurmalar
Ən çox tənqid olunan məhsulların sırasında süd yağı əvəzinə palma yağı və digər ucuz bitki yağlarından istifadə edilən dondurmalar gəlir.
Bu məhsullar:
Daha ucuz başa gəlir;
Dadı uzun müddət saxlayır;
Tərkibində doymuş yağların miqdarı yüksək ola bilər.
Mütəmadi və həddindən artıq istehlak ürək-damar xəstəlikləri riskini artıra bilər.
2. Süddən çox kimyəvi əlavələr olan dondurmalar
Bəzi ucuz dondurmaların tərkibində:
Süni rəngləndiricilər;
Dad gücləndiricilər;
Aromatizatorlar;
Stabilizatorlar və emulqatorlar çox olur.
Bu maddələrin əksəriyyəti normativlərə uyğun istifadə olunduqda təhlükəli hesab edilməsə də, xüsusilə uşaqlarda allergik reaksiyalar, hiperaktivlik və həzm problemləri yarada bilər.
3. Həddindən artıq şəkərli dondurmalar
Bir porsiya dondurmada bəzən 20-30 qramdan artıq şəkər olur.
Nəticələri:
Piylənmə riskinin artması;
Diş çürükləri;
Qanda şəkərin sürətlə yüksəlməsi;
İnsulin müqavimətinin formalaşması.
Şəkərli qazlı içkilərlə birlikdə qəbul edildikdə bu risklər daha da artır.
4. Şokolad, karamel və peçenye əlavəli dondurmalar
Tədqiqatlar göstərir ki, ən yüksək kalorili dondurmalar adətən:
Şokolad örtüklü;
Karamelli;
Peçenyeli;
Vafli parçacıqla zəngin olan növlərdir.
Belə məhsullarda yağ və şəkər miqdarı klassik südlü dondurmalardan xeyli yüksək olur.
5. Dəfələrlə əridilib dondurulan məhsullar
Ekspertlərin ən ciddi xəbərdarlığı saxlanma şəraiti ilə bağlıdır.
Dondurma:
Əriyib yenidən dondurulduqda;
Soyuq zəncir pozulduqda;
Uzun müddət düzgün temperaturda saxlanmadıqda
bakterial çirklənmə riski artır. Bu isə qida zəhərlənmələrinə səbəb ola bilər.
Etiketdə nələrə diqqət etmək lazımdır?
Dondurma alarkən aşağıdakılara baxmaq tövsiyə olunur:
✓ Süd və ya qaymaq əsas tərkib hissəsi olsun.
✓ Bitki yağı miqdarı minimum olsun.
✓ Şəkər miqdarı mümkün qədər az olsun.
✓ Tərkib siyahısı qısa olsun.
✓ İstehsal və son istifadə tarixi yoxlanılsın.
✓ Qablaşdırma zədələnmiş və ya buz kristalları ilə örtülmüş olmasın.
Hansı dondurmalar daha yaxşı seçim sayılır?
Dietoloqların fikrincə:
Təbii süddən hazırlanmış klassik dondurmalar;
Şəkəri azaldılmış məhsullar;
Yunan yoqurtu əsasında hazırlanan dondurmalar;
Ev şəraitində hazırlanmış meyvəli dondurmalar
nisbətən daha sağlam seçim hesab olunur.
Dondurmanın zərərli və ya faydalı olması ilk növbədə onun tərkibindən asılıdır. Ən riskli məhsullar yüksək şəkərli, palma yağı ilə hazırlanmış, çoxsaylı süni əlavələr ehtiva edən və düzgün saxlanmayan dondurmalardır. Mütəxəssislər tövsiyə edirlər ki, istehlakçılar qiymətə deyil, ilk növbədə məhsulun tərkibinə və keyfiyyətinə diqqət yetirsinlər. Xüsusilə uşaqlar üçün alınan dondurmalarda etiket məlumatlarının diqqətlə oxunması vacibdir.
