Jurnalistlərin Həmrəylik Günü:

Bu gün jurnalistlərin həmrəylik günüdür.

Bu günün seçilməsi çexoslovakiyalı jurnalist və yazıçı Julius Fuçikin adı ilə bağlıdır. İkinci Dünya müharibəsi illərində nasist işğalına qarşı müqavimət fəaliyyətində iştirak edən Fuçik 1942-ci ildə Gestapo tərəfindən həbs edilir.

Həbsxanada olduğu müddətdə o, gizli şəkildə yazılar yazmağa davam edir. Sonralar həmin qeydlər “Dar ağacının altında reportaj” adı ilə kitab halında nəşr olunur. Əsər onun həbsxana həyatını, gördüyü hadisələri və faşizmə qarşı mübarizəsini əks etdirirdi.

Julius Fuçik 8 sentyabr 1943-cü ildə Berlində edam edilir.

Onun ölümündən illər sonra bu tarix jurnalistlərin beynəlxalq həmrəyliyinin simvoluna çevrilir. 1958-ci ildə Buxarestdə keçirilən Jurnalistlərin Beynəlxalq Təşkilatının IV qurultayında sentyabrın 8-nin Jurnalistlərin Beynəlxalq Həmrəyliyi Günü kimi qeyd olunması qərara alınır.

Jurnalist həmrəyliyi nə deməkdir?

Həmrəylik yalnız həmkarının yanında dayanmaq deyil. Bu anlayış daha böyük məna daşıyır.

Jurnalist həmrəyliyi ilk növbədə həqiqəti müdafiə etmək, peşə prinsiplərinə sadiq qalmaq və informasiya əldə etmək hüququnun qorunması deməkdir.

Dünyanın müxtəlif bölgələrində jurnalistlər öz fəaliyyətləri zamanı təzyiqlərlə, təhdidlərlə, senzura ilə, fiziki təhlükə ilə qarşılaşırlar. Xüsusilə müharibə və silahlı münaqişə zonalarında çalışan media nümayəndələri üçün jurnalistika son dərəcə riskli peşəyə çevrilir.

Onlar bəzən hadisə yerinə hamıdan əvvəl gedirlər. İnsanların tərk etdiyi ərazilərə daxil olur, dağıntıların arasında işləyir, insanların yaşadığı faciələri sənədləşdirirlər. Çünki baş verənləri dünyaya çatdırmaq üçün kimsə orada olmalıdır.

Jurnalist kameranı, mikrofonu və ya qələmi ilə hadisələrin şahidinə çevrilir.

Texnologiya dəyişdi, jurnalistikanın missiyası dəyişmədi

Bu gün jurnalistika əvvəlki dövrlərdən tamamilə fərqlənir. İnternet, sosial şəbəkələr və süni intellekt informasiya istehsalının sürətini inanılmaz dərəcədə artırıb.

Bir neçə dəqiqə ərzində dünyanın istənilən nöqtəsində baş verən hadisə milyonlarla insanın ekranına çata bilir. Lakin sürət artdıqca məsuliyyət də artır.

Çünki informasiya bolluğunun içərisində həqiqətlə yalanı ayırmaq getdikcə çətinləşir. Saxta xəbərlər, manipulyativ başlıqlar, saxta görüntülər və süni intellekt vasitəsilə hazırlanmış materiallar insanları yanıltmaq üçün istifadə oluna bilir.

Belə bir dövrdə jurnalistin əsas üstünlüyü sürət deyil, etibarlılıqdır.

Peşəkar jurnalist eşitdiyi hər məlumatı xəbər kimi təqdim etmir. Mənbəni yoxlayır, faktları dəqiqləşdirir, qarşı tərəfin mövqeyini öyrənir və yalnız bundan sonra məlumatı ictimaiyyətə çatdırır.

Çünki jurnalistin bir cümləsi bəzən minlərlə insanın düşüncəsinə təsir edə bilər.

Jurnalist cəmiyyətin yaddaşıdır

Bu gün baş verən hadisələr sabah tarixə çevrilir. Həmin tarixi isə gələcək nəsillərə çatdıran əsas mənbələrdən biri jurnalistikanın yaratdığı materiallardır.

Müharibələr, təbii fəlakətlər, siyasi hadisələr, insanların gündəlik həyatı, sosial problemlər, uğurlar və faciələr – bütün bunlar jurnalistlərin reportajlarında, müsahibələrində, foto və videolarında öz əksini tapır.

Bu mənada jurnalist yalnız bu gün üçün yazmır.

O, həm də gələcəyin yaddaşını yaradır.

Bəzən bir neçə dəqiqəlik televiziya süjeti, bir qəzet yazısı və ya bir foto illər sonra həmin dövrü öyrənmək istəyən insanlar üçün mühüm tarixi sənədə çevrilir.

8 sentyabrın əsas mesajı

Jurnalistlərin Beynəlxalq Həmrəyliyi Günü jurnalistlərə yalnız təbrik ünvanlamaq üçün deyil, onların gördüyü işin əhəmiyyətini xatırlamaq üçün bir fürsətdir.

Bu gün biz həqiqətin ardınca gedən, çətin şəraitdə çalışan, hadisələri olduğu kimi çatdırmağa çalışan bütün jurnalistləri xatırlayırıq.

Jurnalistika cəmiyyətlə hakimiyyət, hadisə ilə ictimaiyyət, həqiqətlə insan arasında körpü rolunu oynayır. Bu körpünün möhkəm olması üçün isə söz azadlığına, peşə etikasına, obyektivliyə və jurnalistlərin təhlükəsizliyinə hörmət vacibdir.

8 sentyabr bizə bir daha xatırladır ki, jurnalist həmkarının problemi əslində bütün jurnalistikanın problemidir.

Çünki bir jurnalistin susdurulması yalnız bir insanın səsinin kəsilməsi deyil. Bu, cəmiyyətin informasiya almaq hüququna da zərbədir.

Bu gün dünyanın müxtəlif yerlərində öz peşəsini vicdanla yerinə yetirən bütün jurnalistlərə bir mesaj var: həmrəylik jurnalistikanın ən böyük dayaqlarından biridir.

Qələm dəyişə bilər, kamera dəyişə bilər, texnologiya yenilənə bilər. Amma jurnalistikanın əsas missiyası dəyişmir:

həqiqəti axtarmaq, həqiqəti yoxlamaq və həqiqəti cəmiyyətə çatdırmaq.

8 sentyabr məhz bu missiyanın və bu yolda çalışan insanların həmrəylik günüdür.