Ford Boyardın əsrarəngiz sirri- İLLƏR SONRA ORTAYA ÇIXDI
Fort Boyard Fransanın qərbində, Atlantik okeanı sahilində, Antakya boğazında (Pertuis d’Antioche), Île d’Aix və Île d’Oléron adaları arasında yerləşən monumental daş qaladır. Bu möhtəşəm tikili həm hərbi tarix, həm də müasir populyar mədəniyyət baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Tikintisi və məqsədi
Fort Boyardın tikintisi 1801-ci ildə, Napoleon Bonapartın göstərişi ilə başlanmışdır. O dövrdə Fransa hökuməti Roşfor şəhərində yerləşən dəniz donanması gəmiqayırma zavodlarını və sahil xəttini qorumaq üçün dəniz üzərində müdafiə qalasına ehtiyac duyurdu.
Lakin layihənin həyata keçirilməsi çox çətin idi – qala dənizin ortasında, dibində palçıq və qum təbəqəsi olan bir ərazidə inşa olunurdu. Bu səbəbdən tikinti bir neçə dəfə dayandırıldı və yalnız 1857-ci ildə, yəni başlanmasından 56 il sonra tam başa çatdı.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Kalanın uzunluğu təxminən 68 metr, eni 31 metr, hündürlüyü isə 20 metr civarındadır. Ellips formasında tikilən bu qala 3 mərtəbədən və müşahidə qüllələrindən ibarətdir. İçərisində zabitlər üçün otaqlar, silah anbarları, artilleriya mövqeləri və ərzaq saxlama yerləri var idi.
O dövr üçün mühəndislik baxımından heyrətamiz sayılan Fort Boyard dəniz səviyyəsindən bir qədər yuxarıda, süni daş təməl üzərində inşa edilmişdir.
“Yararsızlar qalası” dövrü
Tikinti tamamlananda qala artıq hərbi-texniki baxımdan köhnəlmiş hesab edilirdi. XIX əsrin ortalarında top texnologiyası sürətlə inkişaf etdiyi üçün bu cür daş qalalar dəniz hücumlarına qarşı effektivliyini itirmişdi. Buna görə də Fort Boyard heç vaxt öz ilkin müdafiə funksiyasını tam yerinə yetirə bilmədi və tezliklə “yararsızlar qalası” (fr. Fort des inutiles) adını aldı.
Daha sonra o, həbsxana kimi istifadə edilməyə başlandı. Qalanın içərisində məhbuslar üçün kameralara çevrilmiş otaqlar yerləşdirildi, lakin bu məqsədlə də uzun müddət fəaliyyət göstərmədi.
Unudulmuşdan şöhrətə
XX əsrin əvvəllərində Fort Boyard tədricən tərk edilmiş vəziyyətə düşdü. Uzun müddət dəniz dalğaları və küləklər səbəbindən dağılmaq təhlükəsi ilə üzləşdi.
Lakin 1980-ci illərdə Fransa hökuməti və mədəniyyət təşkilatları tərəfindən tarixi abidə kimi bərpa işləri başlandı.
1990-cı ildən etibarən isə qala "Fort Boyard" adlı televiziya şousunun çəkiliş mərkəzinə çevrildi. Bu macəra və bacarıq yarışması Fransa ilə yanaşı dünyanın bir çox ölkəsində yayımlandı və qalanı beynəlxalq məşhurluğa qovuşdurdu.
Müasir dövrdə Fort Boyard
Bu gün Fort Boyard həm Fransanın mədəni irsi, həm də turizm simvollarından biridir. Qala ictimaiyyət üçün açıq olmasa da, dəniz səfərləri zamanı turistlər onu gəmi ilə ətrafdan seyr edə bilirlər. Hər il minlərlə ziyarətçi bu əfsanəvi tikilini görmək üçün La Rochelle, Île d’Aix və Île d’Oléron limanlarından səyahətə çıxır.
Fort Boyard həm də Fransa xalqının mühəndislik iradəsinin və yaradıcı gücünün simvoluna çevrilib – bir vaxtlar “yararsız” sayılan bu qala bu gün dünyanın ən tanınmış dəniz qalalarından biridir.
