Xpress.az
Bakı: 22°C

Bizi izləyin

Ana səhifə Dünya Bütün uçuşlar cəmi 1 saat çəkəcək
Bütün uçuşlar cəmi 1 saat çəkəcək
Dünya

Bütün uçuşlar cəmi 1 saat çəkəcək

Xpress.az Redaksiyası 14.11.2025 16:14

Hipersonik uçuş, marafon uzunluğundakı beynəlxalq səfərləri bir saatlıq səyahətlərə çevirərək elmi fantastikanı gerçəyə daha da yaxınlaşdıra bilər.
Yeni bir təcrübə uzun müddətdir müzakirə olunan Morkovin hipotezini dəstəkləyərək, Mach 6 sürətindəki türbülansın daha aşağı sürətlərdəki hava axınlarına bənzədiyini ortaya qoydu. Bu kəşf hipersonik uçuşu və hətta kosmosa çıxışı daha mümkün edə bilər.
Əgər hipersonik uçuş bir gün mümkün olarsa, qlobal səyahət tamamilə dəyişə bilər. Məsələn, Sidney–Los Anceles uçuşu 15 saat əvəzinə cəmi bir saat çəkə bilər.

Bu araşdırma üzərində çalışan professor Nikolaus Parziale belə deyir:
“Bu, həqiqətən də planeti kiçildir. Səyahəti daha sürətli, asan və zövqlü edəcək.”

Dünyanın yarısını bir saata qət etmək qeyri-mümkün kimi görünsə də, bu məqsəd getdikcə yaxınlaşır. Hərbi təyyarələr hazırda Mach 2–3 sürətlərinə çata bilir. Los Anceles–Sidney yolunun bir saata qət edilməsi üçün təyyarənin Mach 10 – yəni səs sürətinin 10 qatına – çatması lazımdır.
Ən böyük maneə isə bu həddindən artıq sürətlərdə yaranan güclü türbülans və istilikdir.

Hava aşağı sürətlərdə və çox yüksək sürətlərdə eyni davranmır. Təyyarə mühəndisləri bu fərqi iki anlayışla izah edirlər:
    •    Sıxışdırıla bilməyən axın (aşağı sürətlər)
    •    Sıxışdırıla bilən axın (yüksək sürətlər)“Qaz sıxıla bilər. Bu isə təzyiq və temperaturdakı dəyişikliklərin havanın sıxlığına təsir etməsinə səbəb olur.”

Bu araşdırmada Parziale-nin komandası külək tunelindəki hava axınına qarışdırılan kripton qazını lazerlə ionlaşdıraraq parlayan düz bir xətt yaratdı.
Daha sonra yüksək dəqiqlikli kameralarla bu xəttin: necə əyildiyini, necə büküldüyünü, necə dalğalandığını müşahidə etdilər.“Bu xəttin axınla necə hərəkət etdiyini araşdıranda türbülansın quruluşu haqqında çox şey öyrənirik. Mach 6-da türbülans davranışının sıxışdırıla bilməyən axına olduqca yaxın olduğunu gördük.”
Bu təcrübə qurğusunu hazırlamaq tam 11 il çəkib.

Bu nəticələr kosmik daşınmanı da dəyişə bilər:
“Hipersonik sürətlə uça bilən təyyarələr yarada bilsək, raket buraxmaq yerinə bu təyyarələri kosmosa da çıxara bilərik. Bu da aşağı Yer orbitinə çıxışı xeyli asanlaşdırar.”

Paylaş:

Oxşar Xəbərlər

Populyar Xəbərlər

Xəbər Lenti

Balakəndə ağbirçək ağsaqqalların

22.09.2026 21:02 Cəmiyyət

Sabiq nazir külli miqdarda borca düşdü

22.09.2026 18:48 İqtisadiyyat

Azərbaycanda fəaliyyətinə icazə verilən plastik cərrahların sayı artıb

22.09.2026 17:25 Sağlamlıq

Metronun bu stansiyalarına

22.09.2026 17:02 Ana səhifə

Nazirlik işçi axtarır

22.09.2026 16:51 Cəmiyyət

“Avtovağzal” və “Xocəsən” stansiyalarının qarşısında avtobuslar üçün aralıq dayanacaq məntəqəsi yaradılıb

22.09.2026 16:45 Cəmiyyət

Qərbi Azərbaycanın yaddaş məkanları:

22.09.2026 16:41 Siyasət

“Kristal Estetik” və rəhbərliyi 29 min cərimələndi -

22.09.2026 16:22 Gündəm

Kredit kartından istifadə edənlər niyə daha çox borclanır? –

22.09.2026 15:50 İqtisadiyyat

“İdeal Kredit” BOKT və vəzifəli şəxsi böyük məbləğdə cərimələndi

22.09.2026 15:12 Gündəm

Prezident:

22.09.2026 15:01 Gündəm

PAŞA Kapital ilə UNEC arasında memorandum imzalanıb

22.09.2026 14:17 İqtisadiyyat

Tənqidlərdən sonra nazirlik təcili dəyişiklik etdi

22.09.2026 14:00 Cəmiyyət

Azərbaycan beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyin təmin olunmasını əsas prioritetlərdən hesab edir -

22.09.2026 13:05 Cəmiyyət

“Baku Research Institute”un arxasındakı təlxəklər Azərbaycanı parçalamaq istəyirlər” –

22.09.2026 12:57 Ana səhifə

İlham Əliyev onlara müraciət ünvanladı

22.09.2026 12:40 Cəmiyyət

Qərbi Azərbaycanda Alban irsinin öyrənilməsi üzrə

22.09.2026 12:16 Ana səhifə

Başqalarının həyatı bizi niyə narahat edir? –

22.09.2026 11:12 Cəmiyyət

Xəbər Bülleteni

Ən son xəbərləri email ünvanınıza göndərək