Yeni okean yaranacaq- Böyük qitə yavaş-yavaş ikiyə bölünür
Afrika qitəsi hər il çox yavaş da olsa ikiyə bölünməyə davam edir. Alimlər proqnozlaşdırırlar ki, təxminən 5 milyon il sonra yeni okean yaranacaq və Şərqi Afrika qitədən ayrılaraq böyük bir adaya çevriləcək.
İllərdir aparılan geoloji ölçmələr göstərir ki, qitədə baş verən bu dəyişiklik Yerin ən böyük tektonik hadisələrindən birinin xəbərçisi ola bilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, Şərqi Afrika Rift Sistemi (EARS) adlanan və minlərlə kilometr boyunca uzanan nəhəng çat, qitənin parçalanmasının əsas səbəbidir. Bu rift Efiopiya, Keniya, Konqo Demokratik Respublikası, Uqanda, Ruanda, Burundi, Zambiya, Tanzaniya, Malavi və Mozambik daxil olmaqla bir çox ölkələrdən keçir.
2004-cü ildə aparılan araşdırmaya görə, Afrika plitəsi iki hissəyə — yavaş hərəkət edən Somali plitəsinə və böyük Nubiya plitəsinə ayrılır. Bu plitələr ildə cəmi bir neçə millimetr uzaqlaşsa da, milyon illər sonra nəticələr planetin xəritəsini dəyişəcək qədər böyük olacaq.
Keniyada yaranan çat niyə yanlış başa düşüldü?
2018-ci ildə Keniyada əmələ gələn nəhəng çat sosial mediada sürətlə yayılaraq, “Afrika gözümüzün önündə ikiyə bölünür” iddialarına səbəb olmuşdu. Təəccüblü görüntülərə baxmayaraq, alimlər bunun Afrikanın dərhal parçalanması ilə əlaqəli olmadığını bildiriblər.
Bu çat, Şərqi Afrika vadisində uzun illərdir davam edən rifting prosesinin kiçik, lokal təzahürü idi. Yəni qitənin parçalandığını göstərsə də, proses ani və dramatik şəkildə baş vermir.
Afrikanın tam bölünməsi milyonlarla il çəkəcək
EARS təxminən 25 milyon ildir aktivdir və bu proses hələ milyonlarla il davam edəcək. Alimlər hesab edirlər ki, təxminən 5–10 milyon il ərzində Somali və Nubiya plitələri arasındakı məsafə o qədər açılacaq ki, onların arasına okean suyu daxil olacaq.
Nəticədə:
Şərqi Afrika qitədən ayrılacaq,
Yeni okean yaranacaq,
Afrika xəritəsi tamamilə dəyişəcək.
Yer daim dəyişir — sadəcə insan həyatı bunu hiss etmir
Bu proses nə qədər inanılmaz görünsə də, Yer səthi daim hərəkətdədir. Sadəcə dəyişiklik o qədər yavaş baş verir ki, bir insan ömrü bu hadisələri hiss etmək üçün kifayət etmir.
Şərqi Afrikanın ayrılması isə planetimizin bu uzun geoloji tarixinin yalnız bir fəslidir. Bəşəriyyətin bu nəhəng dəyişikliklərin baş verdiyini görəcək qədər uzun yaşayıb-yaşamayacağı isə sual altında qalır — lakin proses onsuz da səssizcə davam edir.
