Alimlər Dünyanın ‘rəqəmsal əkizini’ hazırladı
Alimlər, Dünyanın bütününü bir kilometr miqyasında simulyasiya edə bilən rəqəmsal bir əkiz hazırlayıb. Sistem, bir fırtınanın yaranmasını və tək bir buludun hərəkətini izləyə biləcək qədər dəqiqdir. Bu layihə, insanlığın öz planetinə nə etdiyini anlamaqda hansı mərhələyə çatdığını da göstərir.
The Vice-ın məlumatına görə, Almaniyadakı Max Planck İnstitutundan Daniel Klocke rəhbərliyində həyata keçirilən layihə, ICOsahedral Nonhydrostatic (ICON) adlı bir modeldən istifadə edir. Bu model, planeti 672 milyon hüceyrəyə bölür. Hər bir hüceyrə hava, su və ya torpağı təmsil edir və temperatur, külək və enerji axını kimi hesablamalar aparıla bilir.
Simulyasiya Almaniyadakı JUPITER və İsveçrədəki Alps superkompüterlərində işə salınıb. Hər iki sistem Nvidia GH200 Grace Hopper çipləri ilə təchiz edilib. Bu çiplər CPU və GPU-nu birləşdirərək fırtınaları saniyələr içində, okean kimyasını isə on illər miqyasında hesablaya bilir. Ortaya çıxan nəticə təsirli oldu: 145 gün davam etməli olan qlobal hava simulyasiyası cəmi bir günə tamamlandı.
Orijinal iqlim kodları Soyuq Müharibə dövründən qalan Fortran dilində yazılmışdı. Tədqiqatçılar sistemi müasir Data-Centric Parallel Programming çərçivəsi ilə yenidən qurdu. Yekun sistem 20 min superçip və demək olar ki, bir trilyon hesablamadan istifadə edir. Alimlərin sözlərinə görə bu, planetin özünü simulyasiya etməyin qısa yol hesablamalarından çox daha artıq imkan yaratdığını göstərir.
Bu rəqəmsal əkiz, nəzəri olaraq iqlimin gələcəyini onu yaşamadan əvvəl proqnozlaşdıra bilən bir sınaq platforması kimi qiymətləndirilir. Lakin bu xəbərdarlıqları kimlərin nəzərə alacağı isə hələ də məlum deyil.
