Ay dünyadan uzaqlaşır- BU SƏBƏBDƏN

Təxminən 4,5 milyard il əvvəl, Mars ölçüsündə Theia adlı bir göy cisim Dünya ilə toqquşdu. Bu çarpışmanın nəticəsində yaranan nəhəng qalıq kütləsi birləşərək iki yeni cismin – Dünya və Ayın – formalaşmasına səbəb oldu. Alimlər indi isə bu çarpışmaya səbəb olan Theia-nın haradan gəldiyinə dair yeni tapıntılara malikdirlər.

Xpress.az xəbər verir ki, Max Planck Günəş Sistemi Araşdırmaları İnstitutu və Çikaqo Universiteti tərəfindən aparılan tədqiqat Theia-nın mənşəyinin Günəş Sistemi’nin daxili bölgələri ola biləcəyini göstərir. Tapıntılara görə, Theia və erkən dövr Dünya bir-birinə çox yaxın bölgələrdə formalaşa bilərdi.
İzotop analizləri yol göstərdi
Tədqiqatçılar Dünya, Ay və müxtəlif meteoritlərdən götürülmüş nümunələrdəki izotop paylanmalarını müqayisə etdilər. Elementlərin nüvəsindəki neytron sayındakı fərqliliklər, formalaşdıqları bölgəyə dair kimyəvi bir “imza” rolunu oynayır.
Tədqiqatda müəyyən edilib ki, Dünya mantosundakı dəmir və digər bəzi elementlər planet yenidən formalaşdıqdan sonra sonradan daxil olmuşdur. Bu, Theia-nın Dünyaya böyük miqdarda dəmir gətirdiyini göstərir.
Alimlər qeyd edirlər ki, Ayın dəmir, kalsium, zirkon, titanyum və xrom izotopları Dünya ilə demək olar ki, eynidir. Bu səbəbdən Theia-nın izləri başqa nümunələrdə axtarılmalıdır.
Theia böyük ehtimalla Günəş Sistemi’nin daxili bölgəsində formalaşıb
Tədqiqat göstərir ki, daxili Günəş Sistemi meteoritləri olan karbon ehtiva etməyən (NC) meteoritlərin izotop tərkibi ilə Dünya mantosunun tərkibi böyük ölçüdə üst-üstə düşür. Lakin Theia-ya aid edilən izotop nisbətləri bu meteoritlərlə tam uyğun gəlmir.
Tədqiqatın baş müəllifi Timo Hopp bildirib:
“Ən güclü ssenari budur ki, Dünya və Theia-nın əsas tərkib hissələri Günəş Sistemi’nin daxili bölgələrindən gəlib. Dünya və Theia böyük ehtimalla qonşu idi.”
Çarpışma Ayın yaranmasına səbəb oldu
Alimlərə görə, qonşu iki planet namizədi arasındakı nəhəng toqquşma Ayın yaranmasına yol açdı. Ay o vaxtdan bəri hər il təxminən 3,8 santimetr Dünyadan uzaqlaşır.