Badəşqan meşəsinin ayısı

Naxçıvanın Badəşqan meşəsində bir restoran var idi. Bu restoran adi bir yer deyildi. Sahibi, xalq arasında “Dairman Bəxtiyar” kimi tanınan bir kişi, süfrənin bolluğuna inanırdı. Deyərdi ki, necə ki yemək insanları birləşdirir, eyni şəkildə məxluqları da bir araya gətirə bilər. Bu səbəbdən, bir neçə il əvvəl restoranın arxasında kiçik bir zoopark yaratdı.

Orada bir qartal var idi, bir meymun var idi… və bir də balaca ayı.

Ayı orada böyüyürdü – qazanın qoxuları, boşqabların səsi və insanların gülüşləri arasında. Onun üçün meşə bir nağıl, restoran isə həyat idi. Balaca ayı masaların arasında gəzir, qonaqların ayaqları altında dolaşırdı. Uşaqlar onun başına toxunur, böyüklər gülərək çörək parçası atırdılar. Ayı insanlardan qorxmurdu. Çünki onun dünyasında heç bir təhlükə yox idi.

O, zamanla böyüdü. Hərçənd böyüdü, amma tumblerin altında çox ucalmadı. Amma yenə də, ayı kimi deyil, sanki restoran işçisi kimi yaşayırdı. Bəzən boşqab qırıntılarını masalardan toplayan ofisiantlara kömək edir, bəzən mətbəxə qaçıb aşpazın işini pozurdu. Onu görənlər deyirdilər:

• Bu ayı biz kimi böyüyür.

Amma qanun hissləri tanımırdı.

Bir gün qərara alındı: restoranlarda heyvan saxlamaq qadağandır. Zoopark dağıdılmalı idi. Qartalı Bakuya, dəmir qəfəsə və yad baxışlar altına apardılar. Meymunu isə Araz çayının sahillərinə, isti qumlar və naməlum səslərin arasına buraxdılar. Ayını isə altmış kilometr uzaqda, Batabat meşəsinə apardılar.

Meşə ayısı üçün azadlıq yox idi. Meşələr qorxulu idi.

Üç gün keçdi. Səhər erkən restoranın qapısını açan xidmətçi qız ağacın altında bir kölgə gördü. Yanaşanda ayaqları torpağa qarışmışdı. Bu, ayı idi. Torpaqda toz, gözlərində yaş. Onu tanıdı. Amma ayı da xidmətçi qızı tanıdı, ayağa qalxdı, qucaqladı və ucadan ağladı. Sanki deyirdi:

• “Niyə məni atdın?”

Ayı qorxmuşdu. Meşədəki həmyaşıdlarından qorxurdu. Onlar onun kimi deyildilər. Onun dili insan qoxusuna bulaşmışdı.

Eyni gün ekoloqlar gəldi və ayını yenidən Batabata apardılar.

Bir həftə sonra ayı Şıxmahmud kənd polis bölməsinin həyətində göründü. Yorğun, sağlam olmayan, amma yenə də insanabənzər görünüşlü. Heç kim ayının dilini bilmirdi. Heç kim anlamırdı ki, o, vəhşilikdən deyil, vəhşilərdən qaçırdı.

Üçüncü dəfə ayını yenidən meşəyə apardılar.

Bir neçə gün sonra ayının meyiti meşənin kənarında tapıldı. Bədənində heç bir yaralanma yox idi. Güllə izi yox idi. Dişləmə yox idi. Sadəcə ürəyi dayanmışdı.

Həkimlər dedilər: infarkt.

Amma hər kəs bilirdi ki, bu ayı azadlıqdan deyil, tənha qalmaqdan ölüb. İnsanlarla böyüyüb, amma insan dünyasında yerini tapa bilməmişdi. Meşəyə aid idi, amma meşə onu qəbul etməmişdi.

İndi Badəşqan meşəsində hər şey əvvəlki kimidir. Bir restoran var. Ağaclar var. Səs var.

Amma indi masaların arasında bir boşluq var – o ayının gəzintisi ilə yaranmış boşluq.

Tahir Tahiroviç