Ermənistan və Rusiya bir-birindən nə istəyir və Qazaxıstanın bununla nə əlaqəsi var?

Ermənistan-Rusiya münasibətlərindəki mövcud çətinliklər daha geniş kontekstə malikdir və onlara yalnız ikitərəfli münasibətlərdəki problem kimi baxmaq olmaz.

Politoloq Akop Badalyan bu fikri “Sputnik Armeniya”ya verdiyi müsahibədə Ermənistan və Rusiya liderləri arasında telefon danışığını şərh edərkən bildirib.

Ekspertin sözlərinə görə, Ermənistan-Rusiya münasibətləri hazırda qlobal nizamın transformasiyası ilə bağlı proseslərin təsirindədir və cari hadisələr məhz bu kontekstdə təhlil edilməlidir. O qeyd edir ki, hazırda AİB ilə Aİ arasında strateji seçim əsasən Ermənistanın qarşısında olsa da, oxşar dilemma Avrasiya İqtisadi Birliyinin digər üzvləri üçün də aktualdır. Bu, xüsusilə ABŞ, Aİ və Böyük Britaniyanın fəal əməkdaşlıq etdiyi Qazaxıstana aiddir.

Moskva Ermənistanın AİB-də üzvlüyünü davam etdirməsi məsələsini qaldırarkən, eyni zamanda Astana da daxil olmaqla, ittifaqdakı digər tərəfdaşların mövqeləndirmə perspektivlərini anlamağa çalışır. Bu kontekstdə Badalyan hesab edir ki, 29 may tarixində Astana sammitindən sonra dörd AİB ölkəsinin liderlərinin birgə bəyanatı təsadüf deyil.

“Ola bilsin ki, Rusiya Ermənistanın seçimi ilə bağlı müzakirələri gücləndirməklə AİB daxilində vəziyyəti daha proqnozlaşdırıla bilən hala gətirməyə çalışır. Məhz buna görə də ikitərəfli münasibətlərin gələcəyi təkcə ikitərəfli səviyyədə deyil, İttifaq kontekstində müzakirə olunur. Hesab edirəm ki, Moskvadan İrəvana verilən bəyanatlarda bu cür gizli niyyətlər və əlaqəli məqsədlər var”, - deyə Badalyan bildirib.

Ekspert hesab edir ki, mövcud vəziyyət daha effektiv idarəetmə və Ermənistan hakimiyyətindən yarana biləcək risklərə qarşı durmaq bacarığı tələb edir. O hesab edir ki, hazırda vəziyyət belə deyil və bu da zəif idarəetməni göstərir. Politoloq hesab edir ki, ölkə rəhbərliyinin aydın strategiyası olsaydı, onun nəticələri ən azı taktiki və əməliyyat səviyyələrində artıq özünü göstərərdi.

"Ermənistan rəhbərliyinin mövcud vəziyyəti necə həll edəcəyi barədə heç bir fikri yoxdur, ona görə də biz yalnız bəyanatlar görürük. Bəlkə də buna görə hakimiyyət indiyə qədər iqtisadi məhdudiyyətlər məsələsini həll edə bilməyib", - deyə o qeyd edib.

Badalyan həmçinin hesab edir ki, İrəvanın əvvəlcə Avropa bazarının Rusiya bazarını Ermənistan məhsulları ilə əvəz etmək qabiliyyəti ilə bağlı az illüziyası var idi. Ekspertin fikrincə, buna əmin olan Baş nazir Nikol Paşinyan Yekaterinburqa səfəri və Rusiyanın Baş naziri Mixail Mişustinlə görüşü zamanı Ermənistan mallarının Rusiya bazarına qayıtması məsələsini həll etməyə çalışıb.

Badalyan bildirib ki, "Ermənistanın Baş naziri çox yaxşı başa düşür ki, Avropa İttifaqı incə vədlərdən real, praktiki fəaliyyətə keçməyə və Ermənistanın kənd təsərrüfatı və sənaye malları üçün Rusiya bazarına adekvat alternativ təklif etməyə tamamilə hazır deyil".

İyulun 27-də Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan və Rusiya Prezidenti Vladimir Putin arasında telefon danışığı olub. Ermənistan hökumətinin mətbuat xidməti tərəflərin iqtisadi münasibətlərdə yaranan məsələlər də daxil olmaqla, Ermənistan-Rusiya gündəliyini müzakirə etdiyini bildirib. Kreml öz növbəsində bildirib ki, söhbət zamanı Ermənistanda Aİ-yə qoşulmaq və ya Avrasiya İqtisadi Birliyinin (AİB) tərkibində qalmaqla bağlı mümkün qədər tez bir zamanda ümumxalq referendumunun keçirilməsinin zəruriliyi vurğulanıb.