Kamil Vəli Nərimanoğlu – Düşüncənin, ədəbiyyatın və əqidənin daşıyıcısı
Bəzi insanlar var ki, ömürləri bir təqvimlə ölçülmür. Onlar dünyadan köçəndən sonra da yaşamaqda davam edirlər — yazdıqları ilə, yetişdirdikləri insanlarla, söylədikləri fikirlərlə, qoyduqları mənəvi izlə. Kamil Vəli Nərimanoğlu da belə şəxsiyyətlərdəndir.
Yaşasaydı, bu gün 80 illik yubileyini qeyd edəcəkdi. Lakin əslində Kamil Vəli yaşamır demək doğru olmaz. O, yaşayır. Kitablarda, elmi araşdırmalarda, ədəbiyyat yaddaşında, onu tanıyanların xatirəsində və ən əsası, düşüncə dünyamızda yaşayır.
Kamil Vəli Nərimanoğlu yalnız alim, filoloq, ədəbiyyatşünas deyildi. O, sözün geniş mənasında düşüncə adamı idi. Ədəbiyyata yalnız mətn kimi deyil, xalqın yaddaşı, mənəvi varlığı və milli düşüncəsinin ifadəsi kimi yanaşırdı. Onun üçün dil sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyildi; dil millətin kimliyi, tarixi və gələcəyə daşıdığı mənəvi sərvəti idi.
Kamil Vəlinin elmi və ədəbi irsində bir xətt xüsusilə aydın görünür: milli düşüncə ilə ümumbəşəri dəyərlərin vəhdəti. O, Azərbaycan ədəbiyyatını və dilini öz köklərindən ayırmadan daha geniş türk dünyası və dünya mədəniyyəti kontekstində düşünürdü. Bu baxımdan onun fəaliyyəti təkcə bir alim ömrünün deyil, bütöv bir düşüncə məktəbinin tarixidir.
Onu tanıyanlar Kamil Vəlinin sözə münasibətini də yaxşı xatırlayırlar. Söz onun üçün məsuliyyət idi. O, mövqeyini şəraitə görə dəyişən ziyalı tipindən deyildi. Düşüncəsinin arxasında dayanmağı, doğru bildiyini müdafiə etməyi bacarırdı. Elə buna görə də Kamil Vəli Nərimanoğlu yalnız elmi əsərləri ilə deyil, əqidəsi ilə də yadda qaldı.
Kamil Vəli Nərimanoğlunun 80 illiyi, əslində, yalnız bir insanın yubileyi deyil. Bu tarix Azərbaycan elminin, filologiyasının, ədəbiyyat düşüncəsinin bir mərhələsini xatırlamaq üçün fürsətdir. Onun irsinə yenidən baxmaq, yazdıqlarını oxumaq, fikirlərini müasir dövrün sualları ilə üz-üzə gətirmək lazımdır.
Kamil Vəli Nərimanoğlu bu gün aramızda deyil. Amma onun sözü var. Kitabları var. Fikirləri var. Əqidəsi var. Və yaddaşı var.
Deməli, o, yaşayır.
80 yaşını qeyd edə bilmədi, amma 80 illik ömrün mənasını bizə qoyduğu irslə anlatdı.
Ruhu şad olsun. İrsi daim yaşasın.
Tahir Tahiroviç
