Xan Şuşinski: “Xan” ləqəbinin mənşəyi barədə maraqlı faktlar

Azərbaycan muğam sənətinin görkəmli nümayəndəsi Xan Şuşinski xalq musiqi mədəniyyətində silinməz iz qoymuş sənətkarlardandır. Əsl adı İsfəndiyar Aslan oğlu Cavanşirov olan xanəndə 1901-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olub.
Onun “Xan” ləqəbinin mənşəyi uzun illərdir tədqiqatçıların və musiqi bilicilərinin maraq dairəsindədir. Xpress.az olaraq mövcud versiyaları araşdırdıq.
Mənbələrdən birinə görə, sənətkarın güclü səsi, bənzərsiz ifa tərzi və səhnə hakimiyyəti tamaşaçılar arasında ona “Xan” ləqəbinin verilməsinə səbəb olub. Lakin digər versiyaya əsasən, bu ad onun xanlıqlar dövrünə mənəvi bağlılığını və Şuşa mühitinin nəcibliyini əks etdirir.

Qafqaz Tarixi Mərkəzinin direktoru Rizvan Hüseynov bu barədə maraqlı açıqlama verib:

 “Əslində, ‘Xan’ ifadəsi onun sənət məqamı ilə yanaşı, mənsub olduğu bölgənin tarixi ənənələrini də əks etdirir. ‘Şuşinski’ sözü isə rus dilində ‘Şuşalı’ mənasını verir.”
Xan Şuşinski “Rast”, “Segah”, “Şur”, “Bayatı-Şiraz” kimi muğamların mahir ifaçısı kimi tanınıb. Onun bəstələdiyi “Qəmərim” mahnısı bu gün də sevilə-sevilə ifa olunur.
Uzun illər Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında fəaliyyət göstərən sənətkar, eyni zamanda, gənc xanəndələrin yetişməsində mühüm rol oynayıb.
1979-cu ildə dünyasını dəyişən Xan Şuşinski bu gün də səsi, irsi və ifa məktəbi ilə Azərbaycan musiqi tarixində yaşayır.

Afaq Qurbanzadə