Heyvanlar insanı nə qədər uzaqdan tanıya bilir?- ELMİ ARAŞDIRMA
Heyvanların insanı “tanıya bilmə” qabiliyyəti onların sağ qalma strategiyalarının mühüm hissəsidir və milyonlarla illik təkamül prosesi nəticəsində formalaşıb. Bu prosesdə görmə, qoxu və eşitmə duyuları adətən birlikdə işləyərək heyvanlara ətraf mühiti qiymətləndirməyə imkan verir.
Alimlərin araşdırmalarına görə, müxtəlif növlər arasında görmə məsafəsi və vizual kəskinlik baxımından ciddi fərqlər mövcuddur. Görmə kəskinliyi — müəyyən məsafədən forma və detalları ayırd etmə bacarığı — xüsusilə yırtıcı quşlarda son dərəcə yüksək səviyyədədir.
Ən iti görməyə malik canlılar sırasında qartal və şahinlər ön sıralarda dayanır. Onların görmə kəskinliyi insan görməsindən dörd-səkkiz dəfə üstündür. Bu quşlar gözlərindəki dərin fovea strukturları sayəsində təbii “telefoto linza” effekti yaradır və kiçik obyektləri, o cümlədən ovu, 5 kilometrə qədər məsafədən aşkar edə bilirlər.
Gecə aktiv olan bayquşlar isə fərqli bir strategiya tətbiq edir. Onlar uzaq məsafədən detalları seçməkdənsə, zəif işıq şəraitində görməni gücləndirməyə üstünlük verirlər. Böyük gözləri və sıx yerləşmiş çubuq hüceyrələri sayəsində minimal işıqda belə ətraf mühiti dərk edə bilirlər.
Məməlilərin əksəriyyəti — itlər, geyiklər və fillər daxil olmaqla — uzaq vizual detallardansa qoxu və hərəkət algısına daha çox güvənəcək şəkildə təkamül edib. Məsələn, itlərin görmə kəskinliyi insanlardan xeyli zəifdir (təxminən 20/75). Bu o deməkdir ki, insanın 75 futdan aydın görə bildiyi obyekti it yalnız daha yaxın məsafədən seçə bilir. Lakin itlər hərəkət edən fiqurları 900 metrə qədər məsafədən aşkar etməkdə olduqca bacarıqlıdır.
Geyiklər də ətraf mühiti izləmək üçün panoramik görmədən istifadə edir və çox vaxt insanın varlığını vizual olaraq tanımamışdan əvvəl qoxu vasitəsilə hiss edirlər. Fillər isə görmədən çox qoxu və vibrasiya algısına güvənirlər.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu fərqlər heyvanların görməni ya əsas ixtisaslaşmış alət, ya da çoxduyulu tanıma sisteminin yalnız bir hissəsi kimi istifadə etməsinin nəticəsidir.
Araşdırmalara əsasən, müxtəlif canlıların insanı tanıya bildiyi təxmini məsafələr:
İt — təxminən 6 metr
Fil — təxminən 20 metr
Geyik — təxminən 100 metr
İnsan — təxminən 50 metr
Zürafa — təxminən 1,5 kilometr
Bayquş — təxminən 2 kilometr
Şahin — təxminən 3 kilometr
Qartal — təxminən 5 kilometr
Alimlər qeyd edirlər ki, bu göstəricilər mühit, işıq şəraiti və heyvanın diqqət səviyyəsindən asılı olaraq dəyişə bilər. Bununla belə, nəticələr təbiətdə duyuların nə qədər fərqli və məqsədyönlü şəkildə inkişaf etdiyini bir daha göstərir.
