Süni intellektlə yaradılmış videonu adi videodan necə ayırmaq olar?
Süni intellektlə yaradılmış videonu adi videodan necə ayırmaq olar?
Son illərdə süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı nəticəsində real görüntüdən seçilməsi çətin olan videolar hazırlamaq mümkün olub. Xüsusilə “deepfake” adlanan texnologiyalar vasitəsilə insanların siması, səsi və hətta mimikası yüksək dəqiqliklə təqlid edilir. Bu isə informasiya təhlükəsizliyi və ictimai rəy baxımından ciddi risklər yaradır. Bəs süni intellektlə yaradılmış videonu adi, real çəkilişdən necə ayırmaq olar?
İlk növbədə, fiziki uyğunluğa diqqət yetirmək vacibdir. Süni intellekt vizual olaraq inandırıcı səhnələr yaratsa da, çox vaxt fizika qanunlarını tam dəqiqliklə təqlid edə bilmir. Məsələn, küləyin gücü ilə ağacların və ya qarın hərəkəti arasında uyğunsuzluq yarana bilər. Kölgələrin fərqli istiqamətlərə düşməsi, işıq mənbəyinin qeyri-müəyyən görünməsi kimi hallar da şübhə doğurur. Bəzən videoda “iki günəş effekti” adlandırılan vizual uyğunsuzluq müşahidə olunur.
Detalların diqqətlə incələnməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Süni intellekt insan sifətini ümumi şəkildə düzgün yaratsa da, xırda elementlərdə səhvlərə yol verə bilər. Əllər və barmaqların forması qeyri-təbii görünə, dişlər və qulaqlar bulanıq və ya qeyri-proporsional ola bilər. Eyni zamanda, yazılar, loqolar və avtomobil nömrələri çox vaxt oxunmaz və ya mənasız olur. Videonu yavaşladaraq izləmək bu cür qüsurları aşkar etməyə kömək edir.
Səs və görüntü uyğunluğu da vacib göstəricidir. Dodaq hərəkətləri səslə tam sinxronlaşmaya bilər və ya səs həddindən artıq təmiz, lakin emosiyasız səslənə bilər. Bəzi hallarda arxa fon səsləri süni və ya təbii mühitlə uyğun olmayan formada olur.
Digər mühüm məqam emosional manipulyasiyadır. Saxta videolar çox vaxt güclü qorxu, qəzəb və ya heyrət hissi yaratmağa yönəlir. İnsan emosional vəziyyətdə olarkən tənqidi düşüncə zəifləyə bilər. Buna görə də belə məzmunla qarşılaşdıqda məlumatı dərhal paylaşmaq əvəzinə, onun mənbəyini araşdırmaq tövsiyə olunur.
Mənbənin yoxlanılması ən etibarlı üsullardan biridir. Videonun ilk dəfə harada yayımlandığını müəyyən etmək, rəsmi qurumların və ya etibarlı media orqanlarının məlumatını yoxlamaq vacibdir. Həmçinin şəkil üzrə axtarış (reverse image search) funksiyasından istifadə etməklə videodakı kadrların əvvəllər internetdə yayılıb-yayılmadığını öyrənmək mümkündür.
Nəhayət, xüsusi texniki alətlər və “deepfake” aşkarlama proqramları da köməkçi rol oynaya bilər. Bu cür vasitələr vizual və səsli materiallarda süni müdaxilə izlərini analiz edərək ehtimal dərəcəsi təqdim edir.
Yekun olaraq qeyd etmək olar ki, süni intellektlə yaradılmış videolar getdikcə daha real görünsə də, diqqətli müşahidə, mənbə araşdırması və tənqidi yanaşma onların həqiqiliyini qiymətləndirmək üçün əsas vasitələrdir. İnformasiya bolluğu dövründə hər bir istifadəçinin media savadlılığı cəmiyyət üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Xpress.az
