İndiki gənclər niyə evlənmək istəmir? – Dəyişən dəyərlər, iqtisadi çətinliklər və yeni həyat tərzi
Son illərdə dünyanın bir çox ölkəsində olduğu kimi, Azərbaycanda da gənclərin ailə qurmaq yaşı yüksəlir, evlənmək istəyənlərin sayı isə əvvəlki nəsillərlə müqayisədə azalır. Bir vaxtlar həyatın əsas mərhələlərindən biri hesab olunan evlilik artıq bir çox gənc üçün prioritet deyil. Bəs bunun səbəbi nədir?
Xpress.az xəbər verir ki, mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu tendensiya təkcə şəxsi seçimlə bağlı deyil. İqtisadi vəziyyət, sosial dəyişikliklər, texnologiyanın təsiri və həyat tərzindəki yeniliklər gənclərin ailəyə baxışını əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib.
Mənzil qiymətlərinin artması, yüksək kirayə haqları, toy xərcləri və sabit gəlirin olmaması gənclərin ailə qurmaq qərarını təxirə salmasına səbəb olur. Bir çox gənc əvvəlcə maliyyə baxımından güclənməyi, sonra isə evlənməyi məqsədəuyğun hesab edir.
Sosioloqlar bildirirlər ki, maddi sabitlik hissi olmadan ailə məsuliyyətini üzərinə götürmək gənclərdə narahatlıq yaradır.
Əvvəllər ailə qurmaq gənclərin əsas məqsədlərindən biri sayılırdı. İndi isə ali təhsil, xaricdə təhsil almaq, karyera qurmaq, yeni bacarıqlar əldə etmək və şəxsi inkişaf daha çox önəm qazanır.
Xüsusilə şəhər mühitində yaşayan gənclər ailə məsuliyyətinin peşəkar inkişaflarını ləngidə biləcəyini düşündükləri üçün evliliyi gecikdirirlər.
Psixoloqların fikrincə, sosial media insanların münasibətlərə baxışını da dəyişib. İnternetdə "ideal həyat" və "ideal münasibət" görüntüsü real həyatda gözləntiləri artırır.
Nəticədə insanlar daha seçici olur, kompromis etmək istəmir və münasibətlər tez-tez müqayisələrin qurbanına çevrilir.
Son illər boşanmaların artması da ailə qurmağa münasibətə təsir edən amillərdən biridir.
Bir çox gənc valideynlərinin və ya yaxın çevrəsinin uğursuz ailə həyatını gördüyü üçün evlilik qərarını daha ciddi qiymətləndirir. Onlar uğursuz nikahın psixoloji və maddi nəticələrindən çəkinirlər.
Müasir dövrdə səyahət etmək, fərdi maraqlarla məşğul olmaq, sərbəst qərarlar vermək və şəxsi həyata daha çox vaxt ayırmaq gənclər arasında geniş yayılıb.
Bəzi insanlar hesab edir ki, evlilik onların azadlığını məhdudlaşdıra bilər. Bu səbəbdən uzunmüddətli münasibətə üstünlük versələr də, rəsmi nikaha tələsmirlər.
Əvvəlki illərlə müqayisədə qadınların təhsil və əmək bazarında fəallığı artıb. Maddi müstəqillik qazanan qadınlar artıq evliliyi iqtisadi zərurət kimi görmürlər.
Eyni zamanda kişilərdən gözləntilər də dəyişib. Ailə məsuliyyətinin bölüşdürülməsi, qarşılıqlı dəstək və bərabərlik kimi prinsiplər münasibətlərdə daha çox önəm qazanır.
Psixoloqlar qeyd edirlər ki, bugünkü gənclər əvvəlki nəsillərlə müqayisədə psixoloji sağlamlığa daha çox diqqət yetirirlər. Bir çoxları emosional cəhətdən hazır olmadığını düşündüyü üçün evlənməyə tələsmir.
Onların fikrincə, uğurlu ailə qurmaq üçün yalnız sevgi deyil, həm də emosional yetkinlik, ünsiyyət bacarığı və qarşılıqlı hörmət vacibdir.
Azərbaycanda da son illər nikahların sayında azalma, ilk evlilik yaşında isə artım müşahidə olunur. Demoqrafik mütəxəssislər bunu urbanizasiya, iqtisadi faktorlar, təhsil müddətinin uzanması və cəmiyyətin dəyişən dəyərləri ilə əlaqələndirirlər.
Bununla yanaşı, ailə institutu hələ də cəmiyyət üçün mühüm dəyər olaraq qalır. Sadəcə, gənclər ailə qurmaq qərarını əvvəlki nəsillərə nisbətən daha gec və daha düşünülmüş şəkildə verməyə üstünlük verirlər.
Mütəxəssislərin fikrincə, gənclərin evlənmək istəməməsi ailə institutuna marağın tamamilə azalması anlamına gəlmir. Daha çox müşahidə olunan tendensiya odur ki, onlar evliliyə yalnız maddi, psixoloji və sosial baxımdan hazır olduqlarına əmin olduqdan sonra addım atmağa çalışırlar. Müasir dövrdə evlilik artıq yaşla bağlı zərurət deyil, daha çox şüurlu və planlı seçim kimi qiymətləndirilir.