“Göstərir Bakı!” – 1956-dan başlayan Böyük Yayım Hekayəsi
2026-cı ildə Azərbaycan milli televiziya tarixinin ən mühüm hadisələrindən birinin – Azərbaycan Televiziyasının fəaliyyətə başlamasının 70 ili tamam olur. Bu tarix təkcə bir media qurumunun yaranması deyil, həm də ölkənin ictimai, siyasi və mədəni həyatında yeni kommunikasiya mərhələsinin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Yeddi onillik ərzində AzTV Azərbaycanın tarixinin canlı salnaməsinə çevrilmiş, müxtəlif ictimai-siyasi sistemlərdə fəaliyyət göstərərək milli informasiya məkanının formalaşmasında aparıcı rol oynamışdır.
Yaranma və ilk yayım
Azərbaycan televiziyasının əsası 1950-ci illərin ortalarında qoyulmuşdur. 1954-cü ildə Bakı Televiziya Mərkəzinin tikintisinə başlanılmış, obyekt üçün Bakının ən hündür ərazilərindən biri – Mehdi Hüseyn küçəsi 1 ünvanı seçilmişdir. Tikinti işləri azərbaycanlı mühəndis və inşaatçılarla yanaşı, Moskva və Leninqraddan dəvət olunmuş mütəxəssislərin iştirakı ilə həyata keçirilmişdir. 1955-ci ilin sonunda bina istismara hazır vəziyyətdə təhvil verilmişdir.
1956-cı ilin fevral ayına qədər Bakı studiyası tərəfindən sınaq yayımları aparılmışdır. 14 fevral 1956-cı il isə Azərbaycan televiziyasının rəsmi fəaliyyətə başladığı tarix kimi qəbul olunur. Həmin gün efirdə ilk görünən şəxs sonradan Azərbaycanın tanınmış sənətkarına çevriləcək gənc aktrisa Nəcibə Məlikova olmuşdur. O, çıxışına “Göstərir Bakı!” sözləri ilə başlayaraq tamaşaçıları bu əlamətdar hadisə münasibətilə təbrik etmişdir. İlk yayımlanan ekran əsəri isə Bəxtiyar bədii filmi olmuşdur. Bu hadisə Azərbaycan tamaşaçısının həyatına yeni informasiya və mədəniyyət pəncərəsi açmışdır.
Sovet dövründə formalaşma və inkişaf
1956–1991-ci illər AzTV-nin formalaşma və genişlənmə mərhələsi kimi xarakterizə olunur. Həmin dövrdə televiziya SSRİ Dövlət Televiziya və Radio Komitəsinin strukturunda fəaliyyət göstərmişdir. İlk illərdə efir saatları məhdud olsa da, tədricən proqram şəbəkəsi genişlənmiş, gündəlik yayım müddəti artırılmışdır.
Bu dövrdə informasiya buraxılışları, ədəbi-bədii proqramlar, teatr tamaşalarının televiziya versiyaları, musiqili konsertlər və maarifləndirici verilişlər tamaşaçılar tərəfindən böyük maraqla qarşılanırdı. 1970-ci illərdə rəngli yayım sisteminə keçid televiziya texnologiyalarında mühüm dönüş nöqtəsi oldu. AzTV milli kadr potensialının formalaşmasına, televiziya jurnalistikası məktəbinin yaranmasına və peşəkar aparıcı nəslinin yetişməsinə mühüm töhfə verdi.
Müstəqillik dövrü və yeni çağırışlar
1991-ci ildə Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini bərpa etməsi ilə televiziya məkanında da yeni mərhələ başlandı. AzTV artıq müstəqil dövlətin rəsmi yayım orqanı kimi fəaliyyət göstərməyə başladı. Bu dövrdə proqram siyasəti dəyişdi, milli maraqlar və dövlətçilik prinsipləri əsas istiqamətə çevrildi.
1990-cı illərin mürəkkəb ictimai-siyasi şəraitində, xüsusilə Qarabağ müharibəsi dövründə AzTV cəmiyyət üçün əsas informasiya mənbəyi rolunu oynadı. Canlı reportajlar, operativ xəbərlər və ictimai-siyasi proqramlar vasitəsilə tamaşaçılar ölkədə və bölgədə baş verən hadisələr barədə məlumatlandırılırdı.
2005-ci ildə televiziya və radio yayımı sahəsində institusional islahatlar aparıldı və qurumun bazasında Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC yaradıldı. Bu mərhələ texniki modernləşmə, rəqəmsal yayım sistemlərinə keçid və beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının genişlənməsi ilə səciyyələndi.
Texniki modernləşmə və infrastruktur
AzTV-nin texniki imkanlarının genişlənməsində mühüm rol oynayan obyektlərdən biri Bakı Televiziya Qülləsi olmuşdur. 1996-cı ildə istifadəyə verilmiş bu qüllə televiziya və radio siqnallarının daha geniş ərazilərə ötürülməsini təmin etmiş, yayım keyfiyyətini yüksəltmişdir. Rəqəmsal yayım sisteminə keçid isə tamaşaçılara daha yüksək görüntü və səs keyfiyyəti təqdim etmişdir.
Müasir mərhələ və ictimai missiya
Bu gün AzTV peyk, kabel və rəqəmsal platformalar vasitəsilə yayımlanır, həmçinin internet üzərindən qlobal auditoriyaya çıxış əldə edir. İnformasiya proqramları, sənədli filmlər, mədəniyyət və idman layihələri, analitik və ictimai-siyasi verilişlər kanalın proqram siyasətində mühüm yer tutur.
AzTV dövlətin rəsmi tədbirlərinin, beynəlxalq forumların və mühüm ictimai-siyasi hadisələrin canlı yayımını həyata keçirir. Bununla yanaşı, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, Azərbaycan mədəniyyətinin təbliği və gənc nəslin maarifləndirilməsi televiziya fəaliyyətinin prioritet istiqamətləri sırasındadır.
“Göstərir Bakı!” çağırışı ilə başlanan televiziya yayımı 70 il ərzində böyük inkişaf yolu keçmişdir. Azərbaycan Televiziyası bu gün təkcə informasiya mənbəyi deyil, həm də milli yaddaşın qoruyucusu və ictimai fikrin formalaşdırıcısı kimi çıxış edir. Onun 70 illik tarixi Azərbaycanın müasir tarixinin ayrılmaz hissəsidir və gələcək nəsillər üçün dəyərli informasiya xəzinəsi olaraq qalmaqdadır.